آرامکو، هم‌زمان با ارزیابی نحوه بهره‌برداری از گاز میدان عظیم «جافوره»، در حال بررسی راهکارهایی برای صادرات و تأمین مالی است.
زمانی که شرکت «سعودی آرامکو» در سال ۲۰۲۰ توسعه میدان عظیم «جافوره» (Jafurah) را آغاز کرد، این چشم‌انداز مطرح شد که عربستان برای نخستین بار به صادرکننده گاز طبیعی تبدیل شود.
با وجود صادرات نفت، این کشور هیچ گازی به خارج صادر نمی‌کرد و تقاضای داخلی نیز از میزان عرضه فراتر رفته بود. پروژه ۱۰۰ میلیارد دلاری جافوره قرار بود صنعت گاز عربستان را در هر دو زمینه متحول کند. اما با گذشت شش سال، آرامکو همچنان با این چالش دست‌به‌گریبان است که با حجم عظیم گازی که تولید خواهد کرد، چه کند.
این شرکت دولتی همچنین در تلاش است تا میان اولویت‌های رقیب تعادل ایجاد کند؛ چرا که می‌کوشد ضمن تأمین مالی برنامه‌های توسعه خود و همچنین دستور کار اقتصادی بلندپروازانه این پادشاهی، ارزش عملیاتش را به حداکثر برساند آن هم در شرایطی که جنگ در خاورمیانه بازارهای جهانی انرژی را متلاطم کرده است.
تولید گاز در میدان جافوره سال گذشته آغاز شد و انتظار می‌رود فاز دوم این پروژه تا سال ۲۰۳۰ کلید بخورد. آرامکو اعلام کرده است که میزان تولید گاز این شرکت از سال ۲۰۲۱ تا پایان دهه جاری، حدود ۸۰ درصد افزایش خواهد یافت.
بخش عمده‌ای از این گاز، بازاری آماده در داخل کشور دارد. عربستان سعودی در حال تغییر سوخت نیروگاه‌های خود از سوخت‌های فسیلی به گاز است؛ اقدامی که به این کشور اجازه می‌دهد نفت تولیدی بیشتری را صادر کرده و درآمدهای حاصل از آن را ذخیره کند.
موسسه «وود مکنزی» (Wood Mackenzie) برآورد کرده است که تولید سالانه ۱۸۰ میلیارد متر مکعب گاز در عربستان سعودی، می‌تواند پس از تأمین نیازهای داخلی، تا ۵۰ میلیارد متر مکعب مازاد گاز در سال باقی بگذارد.
گرایش عربستان سعودی به سمت هوش مصنوعی و مراکز داده (دیتا سنترها) احتمالاً بخشی از این مازاد را جذب خواهد کرد، اما حجم قابل‌توجهی از آن در سال‌های پیش رو در دسترس خواهد بود.
نیوان بروجردی، مدیر تحقیقات شرکتی در موسسه وود مکنزی (مستقر در دبی)، اظهار داشت که احتمالاً شرکت آرامکو برای محصول خود به دنبال مشتریان خارجی خواهد گشت.
او گفت: «اگر آن‌ها به هدف تولید خود نزدیک شوند، به منابع تقاضای دیگری نیاز خواهند داشت. اگر این تقاضا در داخل کشور محقق نشود، آنگاه گاز مازادی برای صادرات در اختیار خواهند داشت.»
یکی از گزینه‌ها برای عربستان سعودی، تبدیل شدن به صادرکننده گاز طبیعی مایع (LNG) و رقابت احتمالی با کشورهایی نظیر امارات متحده عربی و عمان است؛ هرچند این کار مستلزم آن است که آرامکو تأسیسات مایع‌سازی گاز را احداث کند. به گفته یکی از کارکنان آرامکو، طرح‌های احداث یک پایانه صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) که قرار بود از گاز فاز دوم میدان «جافوره» استفاده کند، سال گذشته ارائه شد اما دست‌کم فعلاً کنار گذاشته شده است؛ چرا که ریاض می‌خواهد ابتدا بر تأمین نیازهای داخلی خود تمرکز کند.
تصمیم آرامکو برای صادرات گاز، تأثیر بسزایی بر این صنعت خواهد داشت. این شرکت هم‌اکنون به دنبال روش‌های جدیدی برای تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای خود و کسب ارزش بیشتر از دارایی‌های فعلی‌اش است. یکی از گزینه‌های موجود، تغییر ساختار کلی بخش کسب‌وکار گاز است.
به گفته افراد مطلع از برنامه‌های این گروه، آرامکو در حال آماده‌سازی مقدمات برای جدا کردن بخش کسب‌وکار گاز و تبدیل آن به شرکتی مستقل است که ممکن است در نهایت سهام آن در بورس عرضه شود؛ طرحی که با عنوان «پروژه گاما» (Project Gamma) شناخته می‌شود.
این اقدام، تغییری در رویکرد اخیر عربستان سعودی مبنی بر فروش سهام شرکت‌های خود به سرمایه‌گذاران خصوصی محسوب می‌شود. در سال ۲۰۲۱، آرامکو دارایی‌های مربوط به خطوط لوله نفت خود را تفکیک کرد و ۴۹ درصد از سهام آن را به گروهی از سرمایه‌گذاران، از جمله شرکت‌های EIG و مبادله (Mubadala)، فروخت. سال بعد از آن نیز، این شرکت قرارداد «اجاره و اجاره مجدد» (lease-and-leaseback) را برای خطوط لوله گاز خود نهایی کرد.
به گفته افراد نزدیک به شرکت، آرامکو همچنین در تلاش است تا از سایر دارایی‌های خود از جمله املاک و مستغلات، تأسیسات برق و آب، و مخازن ذخیره‌سازی نفت ارزش بیشتری کسب کند؛ چرا که قصد دارد از کسب‌وکارهایی که خارج از حوزه اصلی فعالیت‌های تولید و فرآوری نفت خام قرار دارند، درآمدزایی کند.
برنامه بلندپروازانه ریاض برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و جذب سرمایه‌گذاری در صنایع غیرنفتی (غیر هیدروکربنی)، منجر به اعلام سرمایه‌گذاری‌های کلانی در حوزه‌های مختلف شده است؛ از پروژه‌های عظیم گردشگری گرفته تا ایجاد قطب‌های هوانوردی و توسعه هوش مصنوعی.
سداد الحسینی، مشاور مستقل و از مدیران پیشین شرکت آرامکو، گفت: «این پادشاهی در حال انجام اقدامی راهبردی در مسیری است که فناوری‌های دیگر را در کنار نفت و گاز قرار می‌دهد.» او افزود که این امر مستلزم آن است که آرامکو «از داشته‌های فعلی خود بهره‌برداری بیشتری کند.»
برخی از ناظران صنعت در این باره تردید دارند که آیا آرامکو واقعاً می‌تواند بخش گاز خود را در بورس عرضه کند یا خیر. به گفته دو منبع آگاه از برنامه‌های این شرکت، دارایی‌های بین‌المللی ال‌ان‌جی (LNG) آرامکو در هیچ شرکت جدیدی ادغام نخواهد شد؛ آن‌ها افزودند که بدون برنامه‌های واقعی برای احداث تأسیسات ال‌ان‌جی، توجیه چندانی برای عرضه اولیه سهام (IPO) وجود ندارد.
به گفته افراد نزدیک به شرکت، بخش داخلی فعالیت‌های آرامکو که در آن گاز با قیمت‌های ثابتِ تعیین‌شده توسط دولت به فروش می‌رسد، بازدهی پایداری ایجاد می‌کند؛ از همین رو، این بخش ممکن است برای مدل «اجاره و اجاره مجدد» (lease-and-leaseback) که شرکت پیش‌تر از آن استفاده کرده است، مناسب‌تر باشد.
عرضه اولیه سهام در شرایطی که تأسیسات انرژی پادشاهی با تهدید حملات بیشتر از سوی ایران مواجه است، اقدامی دشوار و چالش‌برانگیز خواهد بود. یکی از کارکنان شرکت نیز اظهار داشت که ظرفیت کامل میدان گازی «جافوره» (Jafurah) هنوز به طور دقیق مشخص نشده است.
آرامکو از اظهار نظر درباره برنامه‌های خود در حوزه گاز خودداری کرد. با این حال، فشار برای کسب ارزش از عملیات گازی، بدین معناست که این ایده به‌طور کامل کنار گذاشته نخواهد شد.
