این می‌تواند بسیاری از کشورها را بر سر یک دوراهی قرار دهد: آیا آنها با پیشرفته‌ترین تراشه‌ها و فناوری‌های هوش مصنوعی ایالات متحده همراه شوند، یا به سیستم‌های هوش مصنوعی متن‌باز و مقرون‌به‌صرفه‌تر چین بپیوندند؟
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارش نوشت: با توجه به اینکه این دو قدرت پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، بلوک‌های هوش مصنوعی خود را تشکیل می‌دهند، سایر کشورها در حال مانور برای مهار نقاط قوت هر دو گروه و جلوگیری از شکست هستند.
قزاقستان، کشوری در آسیای مرکزی با حدود ۲۱ میلیون نفر جمعیت، نمونه‌ای نادر از کشوری است که تلاش کرده این شکاف را پر کند.
تنها سه هفته پس از آنکه ژاسلان مادیف، وزیر هوش مصنوعی این کشور، در ماه ژوئن برای پیوستن به گروه آمریکایی که برای تقویت زنجیره‌های تأمین هوش مصنوعی تلاش می‌کند، از واشنگتن بازدید کرد، برای مراسم امضای قراردادی که این کشور آسیای مرکزی را به یکی از اعضای بنیانگذار ابتکار چین برای شکل‌دهی به دستور کار جهانی هوش مصنوعی تبدیل می‌کند، به شانگهای رفت.
حضور در پکس سیلیکا به معنای مشارکت‌های تکنولوژیکی بیشتر، مشاغل تولیدی با فناوری پیشرفته و جایگاهی در زنجیره‌های تأمین جهانی هوش مصنوعی است. در عین حال، قزاقستان به عنوان بخشی از سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی چین در کنار ۲۸ کشور بنیانگذار اولیه دیگر از جمله پاکستان و روسیه، امیدوار است که در تعیین استانداردهای منطقه‌ای و جهانی هوش مصنوعی نیز نقشی داشته باشد.
دانا ماسالیمووا، دیپلمات سابق قزاقستان و محقق مستقل و عضو مرکز مطالعات روسیه و اوراسیای کاترین دبلیو و شلبی کالوم دیویس در دانشگاه هاروارد، گفت: همه در حال طفره رفتن هستند و کسی این انتخاب دوگانه را نمی‌خواهد.
وی گفت: قزاقستان از سرمایه‌گذاری‌های ایالات متحده و چین سود می‌برد، اما در «وضعیت بسیار متزلزلی» قرار دارد.
این کشور منابع معدنی غنی و حیاتی دارد که برای توسعه هوش مصنوعی ضروری هستند و برق ارزانی برای تأمین انرژی مراکز داده دارد، مراکزی که در ایالات متحده از نظر سیاسی دچار تنش شده‌اند.
اوایل امسال، دولت قزاقستان یک قرارداد سرمایه‌گذاری به ارزش حداکثر ۱۰ میلیارد دلار با انویدیا برای ساخت یک «دره مرکز داده» در این کشور امضا کرد.
در همین حال، شرکت‌های چینی بیشتری در قزاقستان سرمایه‌گذاری می‌کنند و مقامات محلی می‌گویند سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی چین در قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۲.۸ میلیارد دلار رسیده است.
کارزار فشار واشنگتن در مقابل ابراز علاقه پکن
هم چین و هم ایالات متحده از دسترسی به هوش مصنوعی برای افزایش نفوذ جهانی خود استفاده می‌کنند، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، ماه گذشته تأکید کرد که هر کسی که در هوش مصنوعی پیروز شود، برنده است.
مقامات آمریکایی و شرکت‌های هوش مصنوعی، چین را به «استخراج» یا استخراج قابلیت‌های مدل‌های آمریکایی پیشرو در مقیاس بزرگ متهم کرده‌اند.
پکن این ادعاها را رد کرده و می‌گوید ایالات متحده در حالی که دسترسی چین به برخی از پیشرفته‌ترین تراشه‌های هوش مصنوعی و ماشین‌آلات ساخت تراشه در جهان را محدود می‌کند، به دنبال انحصار هوش مصنوعی است.
وزارت امور خارجه ایالات متحده با استفاده از اصطلاح جدید ترجیحی دولت ترامپ برای هوش مصنوعی گفت: کشورها نمی‌توانند شرکای قابل اعتمادی در پکس سیلیکا باشند، در حالی که به طور اساسی در ابتکاراتی مشارکت می‌کنند که چشم‌انداز رقابتی برای هوش فوق العاده را پیش می‌برند.
از سوی دیگر، پکن از باز بودن و شمول سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی خود تعریف می‌کند. سفارت چین در واشنگتن در بیانیه‌ای اعلام کرد: چین و ایالات متحده، به عنوان دو کشور بزرگ در حوزه هوش مصنوعی، باید به جای مقابله با یکدیگر، از نقاط قوت خود در هوش مصنوعی بهره ببرند. هوش مصنوعی نباید متعلق به کشورهای بزرگ باشد.
کایل چان، یکی از اعضای مرکز چین جان ال. تورنتون در موسسه بروکینگز، گفت که این دو قدرت هوش مصنوعی پیام‌های متفاوتی دارند و به طور عمده به این دلیل که پکن در تلاش خود برای ایجاد یک ائتلاف جایگزین، نیاز به جلب نظر کشورهای ثالث دارد، در حالی که واشنگتن از قبل شبکه قدرتمندی از متحدان دارد.
اندونزی و سنگاپور نیز ممکن است بین چین و ایالات متحده گرفتار شوند
اندونزی نیز مانند قزاقستان، منابع حیاتی برای هوش مصنوعی و سایر فناوری‌ها، مانند نیکل و مس، را در اختیار دارد این کشور همچنین با پیوستن به سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی چین، به دنبال بهره‌برداری حداکثری از هر دو قدرت هوش مصنوعی است.
ماری پانگستو، معاون رئیس شورای اقتصاد ملی اندونزی، در مراسمی در دانشکده بازرگانی دانشگاه هنگ کنگ به خبرنگاران گفت: اندونزی می‌خواهد از هر دو بهره‌مند شود. به عبارت دیگر، ما باید بتوانیم بخشی از هر دو باشیم و بهترین سیستم را انتخاب کنیم.
شرکت‌های هوش مصنوعی آمریکایی در حال سرمایه‌گذاری در کشورهای دیگری مانند سنگاپور هستند، جایی که شرکت آنتروپیک در حال راه‌اندازی آخرین دفتر آسیایی خود است.
در عربستان سعودی، استارتاپ هوش مصنوعی Humain در ماه سپتامبر از پلتفرمی رونمایی کرد که بر اساس یک مدل باز توسط یک شرکت هوش مصنوعی چینی ساخته شده است. این کشور همچنین با انویدیا برای گسترش محاسبات هوش مصنوعی با تراشه‌های پیشرفته خود قرارداد دارد.
فرانسه، یکی از جاه‌طلب‌ترین توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی، جدا از ایالات متحده و چین، در تلاش است تا با استارتاپ خود، میسترال، که مدل جدید آن این ماه منتشر شد و از برخی مدل‌های پیشرفته چینی پیشی گرفته است، راه خود را برود.
ژاپن در مسائل راهبردی و امنیتی، از جمله نیمه‌هادی‌های پیشرفته، هوش مصنوعی قابل اعتماد و استانداردها، با ایالات متحده همکاری نزدیکی دارد، اما تاکاهیرو تسوچیا، استاد دانشگاه مطالعات خارجی کیوتو، گفت که ژاپن مدل‌های هوش مصنوعی چینی مقرون‌به‌صرفه‌تر را برای «کاربردهای کم‌خطرتر» رد نخواهد کرد.
به چالش کشیدن دو قدرت برتر دشوار است
آنتون لیخت و سم وینتر لوی از بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی گفتند: برای کشورهایی مانند بریتانیا و آلمان که ظرفیت اقتصادی و نظامی قابل توجهی دارند اما هیچ مدل هوش مصنوعی مرزی قدرتمندی برای خود توسعه نداده‌اند، همسویی با ایالات متحده ممکن است برای دسترسی آنها به مراکز داده و معاملات تراشه با شرکت‌های آمریکایی حیاتی باشد.
آنها گفتند که به طور اساسی، دسترسی آنها به سیستم‌های پیشرفته هوش مصنوعی «به تمایلات سیاست‌گذاران در واشنگتن و پکن بستگی دارد»، در حالی که این کشورها ممکن است نفوذ محدودی بر آینده هوش مصنوعی داشته باشند.
در همین حال، چین در حال کاهش شکاف فناوری با ایالات متحده در زمینه ساخت تراشه و قابلیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی است، اما حداقل هنوز از نظر قابلیت‌های فناوری از ایالات متحده عقب‌تر است.
آلبرتو لما، پژوهشگر اندیشکده ODI Global، گفت: همچنین، رویکرد متن‌باز پکن به کشورها اجازه می‌دهد تا کمتر به ایالات متحده وابسته باشند و چین بودجه‌ای را برای کشورهای در حال توسعه فراهم کرده است تا اکوسیستم‌های هوش مصنوعی خود را توسعه دهند.
طبق گزارش آزمایشگاه تحقیقاتی AidData در دانشگاه دولتی ویلیام و مری در ویرجینیا، تا به امروز، چین در حداقل ۷۷ کشور (نیجریه، زامبیا، غنا، بنگلادش، سنگال، کامرون و کنیا) با درآمد کم و متوسط، کمک‌های مالی و وام‌های رسمی برای پروژه‌ها و فعالیت‌هایی که از فناوری‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند یا آنها را فعال می‌کنند، ارائه داده است.
نتایج مطالعات اخیر مرکز تحقیقات پیو نشان داده است که مردم کشورهای با درآمد متوسط، در مورد هوش مصنوعی و مقررات این فناوری، مثبت‌تر شده و به چین اعتماد بیشتری می‌کنند.
آلوک مهتا، مدیر مرکز هوش مصنوعی وادهوانی در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، گفت: با در نظر گرفتن همه جوانب، بسیاری از کشورها نمی‌خواهند طرف یکی از این دو را بگیرند زیرا هر فناوری مزایا و معایبی دارد.
وی گفت: ممکن است بیشتر کشورها در نهایت فاقد گزینه خوبی باشند، زیرا نمی‌توانند در ساخت مدل‌های پیشگام هوش مصنوعی رقابت کنند، اما هر کشوری در جهان به نوعی به حاکمیت هوش مصنوعی فکر می‌کند، گذشته از این، شاید هیچ کشور دیگری جز ایالات متحده و چین، به طور واقعی نتواند این مدل‌های بسیار بزرگ و قدرتمند را بسازد.
