برنامه جنگنده تهاجمی مشترک «اف-۳۵ لایتنینگ ۲» (F-۳۵ Lightning II) که پرهزینه‌ترین برنامه سامانه تسلیحاتی در تاریخ آمریکا محسوب می‌شود، علاوه بر افزایش هزینه‌های خرید و نگهداری و همچنین مسائل مربوط به میزان آمادگی عملیاتی، همواره با چالش‌هایی در زمینه قطعات یدکی نیز دست‌به‌گریبان بوده است.
به نقل از پایگاه خبری بیزنس اینسایدر، دیوان محاسبات آمریکا که نهادی نظارتی وابسته به کنگره است، اعلام کرد که تا مارس ۲۰۲۶، به دلیل عدم ثبت دقیق سوابق قطعات در تاسیساتی که توسط پیمانکاران اداره می‌شوند، دفتر برنامه مشترک اف-۳۵ همچنان از وضعیت بیش از یک میلیون قطعه این جنگنده به ارزش بیش از ۸۵ میلیون دلار بی‌اطلاع بوده است؛ قطعاتی که پیش از این در سال ۲۰۲۳ توسط همین نهاد دولتی شناسایی و گزارش شده بودند.
در این گزارش آمده است که دفتر برنامه مذکور نتوانسته مشخص کند آیا موارد مفقودشده‌ای که اخیرا گزارش شده‌اند، شامل همان قطعاتی هستند که پیش‌تر شناسایی شده بودند یا خیر.
دیوان محاسبات دولت چندین مشکل فراگیر را شناسایی کرده که ردیابی و ثبت دقیق قطعات اف-۳۵ را برای دفتر برنامه مشترک اف-۳۵ دشوار می‌سازد.
طبق یافته‌های این نهاد دولتی، سامانه مدیریت لجستیک سازمانی در کانون این مشکلات قرار دارد. این سامانه قابل‌اتکا نیست، زیرا داده‌ها را از منابع گوناگون گردآوری می‌کند و به‌روزرسانی نمی‌شود تا تغییرات و وضعیت‌های لحظه‌ای را منعکس کند. به گفته دیوان محاسبات آمریکا مشکل اصلی، ناتوانی در برقراری ارتباط مستقیم به سامانه‌های پیمانکاران اصلی است.
پنتاگون همچنین فاقد سوابق کامل برای برخی از قطعات این جنگنده‌هاست. برای نمونه، دیوان محاسبات دریافت که تا مارس ۲۰۲۶، حدود ۱۷ هزار قطعه با ارزشی بالغ بر ۱.۳ میلیارد دلار در سامانه رسمی برنامه ثبت نشده بودند، در حالیکه این قطعات در حال طی مراحل تعمیر یا نگهداری بودند. مقامات به دیوان محاسبات گفتند که با احتساب هزینه‌های جانبی نظیر حمل‌ونقل و هزینه‌های دیگر، ارزش این قطعات می‌تواند به ۲.۵ میلیارد دلار برسد.
در گزارش دیوان محاسبات درباره اطلاعات موجود آمده است: «این داده‌ها برای پاسخگویی در مورد دارایی‌ها یا گزارش‌دهی مالی قابل‌اعتماد نیستند. همچنین، دسترسی به داده‌های دقیق و به‌موقع درباره قطعات اف-۳۵ برای اطمینان از اینکه برنامه مذکور می‌تواند نیازهای نیروهای رزمی را برآورده سازد، امری حیاتی است.»
پنتاگون مالک حدود ۲۶ میلیون قطعه مربوط به جنگنده اف-۳۵ است که ارزش آنها تقریبا ۳۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ این قطعات در بیش از ۷۰۰ مرکز که توسط دولت یا پیمانکاران اداره می‌شوند، توزیع شده‌اند.
حدود ۷۰ درصد از این قطعات در مراکز تحت مدیریت دولت و ۳۰ درصد باقی‌مانده نزد پیمانکاران نگهداری می‌شوند؛ وضعیتی که فرآیند اطلاع از موجودی را با پیچیدگی مواجه کرده است.
از سال ۲۰۲۰، دفتر برنامه مشترک اف-۳۵ دست‌کم ۱۷ میلیون دلار صرف گرفتن موجودی فیزیکی قطعات در مراکز تحت مدیریت پیمانکاران و دولت کرده است، اما دیوان محاسبات دولت آمریکا دریافته که این اقدامات نتوانسته‌اند مشکلات را به‌طور مناسب برطرف کنند.
در این گزارش آمده است: «تا زمانی که ارتباطات سیستمی با سامانه‌های پیمانکاران برقرار نشود و فرایندهای اعتبارسنجی موثری برای تضمین کیفیت داده‌ها به اجرا درنیاید، پنتاگون اطلاعات دقیقی درباره محل نگهداری قطعات اف-۳۵، ارزش و تعداد موجودی‌شان در اختیار نخواهد داشت.»
سخنگوی دفتر برنامه مشترک جنگنده‌های اف-۳۵ گفت که این نهاد در حال اجرای اقداماتی مشخص برای تحلیل روند مفقود شدن قطعات است.
