نگاهی به چالشهایی که کار پاپ را به استعفا کشاند
پشت پرده استعفای پاپ چه بود؟!
برخی مسائلی همچون رسوایی جنسی کشیشان را در این تصمیمگیری بیتأثیر نمیدانند و برخی دیگر به نقطهای در سابقه پاپ اشاره میکنند که کمتر به آن پرداخته شده است.
دود سفیدی که در دودکش کلیسای سیستین واتیکان هویدا شد نشانگر این بود که ۱۱۵ کاردینال کلیسای کاتولیک به رغم عدم توافق روز گذشته بر سر انتخاب پاپ به توافق رسیدهاند و کاردینال برگوگلیو را به عنوان عالیترین مقام کلیسای کاتولیک برگزیده اند.
به گزارشافکار نیوز، این نخستین بار است که پاپ از قاره آمریکا انتخاب می شود. کاردینال برگولیو ۷۶ ساله سراسقف کلیسای بوئنوس آیرس بوده است. او لقب پاپ فرانسیس اول را برای خود انتخاب کرده است.
پاپ جدید دویست و شصت و ششمین پاپ اعظم کلیسای واتیکان و رهبر بیش از یک میلیارد کاتولیک در جهان است. پاپ اعظم علاوه بر مقام اسقف رم، رهبری کشور واتیکان را نیز بر عهده دارد.
داستان انتخاب پاپ جدید
روند انتخاب پاپ از صبح سه شنبه با ورود کاردینالهای مجاز به شرکت در انتخاب پاپ به واتیکان، برگزاری مراسم دعا و سپس تشکیل انجمن سری در نمازخانه سیستین آغاز شد.
روز پیش از آغاز رایگیری، کسانی که برای خدمت در زمان برگزاری انجمن سری انتخاب شده بودند، مانند خدمتکاران و محافظان، با شرکت در مراسمی خاص، سوگند خوردند که از هرگونه اقدامی برای آگاهی از روند انتخاب پاپ، از جمله از طریق نصب وسایل استراق سمع، و افشای اطلاعات خود اجتناب کنند.
کاردینالهای رای دهنده نیز پس از حضور در نمازخانه سیستین، یک به یک سوگند خوردند که جریان انتخاب پاپ را افشا نکنند و در غیر این صورت، از سوی کلیسا تکفیر خواهند شد.
رایگیری برای انتخاب پاپ با ورقه صورت می گیرد و در پایان هر دور رای گیری، اوراق رای به دقت بررسی و سپس سوزانده و دود آن از دودکشی که بر فراز نمازخانه سیستین نصب شده، خارج می شود. جمعیتی که برای آگاهی از نتیجه رای گیری در برابر واتیکان اجتماع کرده، با مشاهده رنگ دود از ادامه رای گیری یا انتخاب پاپ جدید آگاه می شود.
در صورتی که رای گیری به نتیجه نرسیده باشد، اوراق به ماده شییمایی خاصی آغشته میشود که دود سیاه تولید می کند، اما با انتخاب پاپ جدید، ورقه های رأی بدون این ماده سوزانده می شود و دود سفید ناشی از سوزاندن آنها، آغاز رهبری پاپ جدید را به این شکل سنتی به آگاهی اجتماع کنندگان در برابر واتیکان میرساند.![]()
دلایل کنارهگیری پاپ بندیکت شانزدهم
معمولاً اسقف اعظم کلیسای کاتولیک تا مرگ خود این سمت را حفظ میکند، اما پاپ بندیکت شانزدهم در اقدامی کم سابقه طی ۶۰۰ سال گذشته، بهخاطر کهولت و بیماری از مقام پاپی استعفا داد.
وی در بیان دلیل اتخاذ این تصمیم گفته بود که طی ماههای اخیر احساس کردم که قدرت و تواناییم کاهش پیدا کرده است و به همین دلیل تصمیم گرفتم این مسئولیت را واگذار کنم.
یوزف راتسینگر با ملیت آلمانی در آوریل سال ۲۰۰۵ جانشین پاپ متوفا ˈژان پل دومˈ شد و لقب بندیکت شانزدهم را برگزید که پس از هفت سال و ۱۰ ماه و ۹ روز از این مقام کناره گیری کرد.
درباره دلیل استعفای پاپ بندیکت شانزدهم، مطالب زیادی نوشته شده است. برخی مسائلی همچون رسوایی جنسی کشیشان را در این تصمیمگیری بیتأثیر نمیدانند و برخی دیگر به نقطهای در سابقه پاپ اشاره میکنند که کمتر به آن پرداخته شده است.
وی تأیید کرده بود که در جوانی به خدمت سازمان جوانان هیتلر درآمده بود. وی از این دوره بهعنوان دورهای تاریک یاد کرده است. اما یکی از عجیبترین مسائلی که در این میان مطرح شده اشاره به اسقفی به نام مالاچی است که در سال۱۱۴۰ پیشبینی کرد که صد و یازدهمین پاپ یعنی پاپ بعد از بندیکت شاهد فروپاشی کلیسا خواهد بود. ماجرای واتیلیکس هم از دلایلی است که در تصمیمگیری وی برای استعفا مهم شمرده میشود.
پاپ همیشه مایل بود چهره پاپی بیمیل را از خود به نمایش بگذارد؛ فردی کتابخوان و خجل که ترجیح میداد در کوهستان آلپ گوشه عزلت گزیند و از نگاه مردم پنهان شود. این روحانی آلمانی که رسالت خود را احیای مسیحیت در اروپای سکولار میدانست، بهطور فزایندهای فرتوت شده طبعاً جنجال رسوایی جنسی کشیشان که در دوران طولانی پاپی ژان پل دوم رشد کرد و در دوره وی منفجر شد و خیانت پیشخدمتش به وی در احساس پیری وی بیتأثیر نبود.
سوءاستفاده جنسی کشیشهای کاتولیک سالهای متمادی بود که برملا شده و کار به آنجا رسید که وی در جریان سفر خود به امریکا این ماجرا را به عنوان جریانی «شرمآور» بخواند. این ماجرا در ابتدای کار به عنوان تخلف برخی از کشیشها و روسواییهای اخلاقی فردی مطرح میشد اما رفته رفته عمق ماجرا بیشتر شد تا آن که پای واتیکان و حتی پاپ نیز به میان کشیده شد. مسئله وقتی به بندیکت شانزدهم مرتبط شد که پائولو گابریله، خدمتکار مخصوص، دستگیر شد و دادگاه رسیدگی به پرونده اسناد محرمانه واتیکان در نهایت او را مجرم دانست و به محکومیت او رأی داد.
طی تحقیقات از آپارتمان گابریله ۴۶ ساله بیش از یکهزار نامه، فکس و دیگر اسناد محرمانه کشف شد که حکایت از رسواییهای اخلاقی مقامات کلیسای واتیکان بود و نشان میداد مقامات بالای واتیکان از این جریان مطلع بودهاند. با در نظر گرفتن اینکه گابریله منشی مخصوص پاپ بوده، این موضوع مطرح شد که شخص پاپ تا چه میزان از رسوایی اخلاقی اطلاع داشته و آیا او با اختفای حقایق نخواسته به عمد بر سوءاستفاده جنسی مقامات کلیسای تحت امر خود پردهپوشی کند.
برای روشن شدن دخالت پاپ باید رسیدگی قانونی میشد اما مشکل اینجا بود که مقام پاپ به عنوان رئیس واتیکان مانع جدی در این امر است و به همین دلیل بود که رئیس دادگاه واتیکان گفت: «پاپ در هیچ دادگاهی حاضر نخواهد شد زیرا وی به عنوان رئیس یک کشور، از مصونیت برخوردار است».
پاپ جدید و چالش های پیش رو
پاپ فرانسیس اول در حالی دوران رهبری خود را آغاز میکند که کلیسای کاتولیک با چالشهایی جدی مواجه است.
نظارت کلیسا در مورد جلوگیری از بارداری و سقط جنین و همچنین موقعیت همجنسگرایان، در کنار برخی رسواییهای اخیر از جمله وقوع موارد تعرضی جنسی به کودکان در نهادهای وابسته یا تحت نام کلیسای کاتولیک، از جمله این چالش ها است.
محافل واتیکان معتقدند که پاپ آتی باید دستکم دو ویژگی داشته باشد؛ نخست جذابیت نزد رسانهها و جذبه شخصیتی برای جلب کاتولیکهای بدون عمل و گروندگان بالقوه، همین محافل خاطرنشان میکنند که پاپ جدید باید سفرهای متعدد را با فراست مدیریتی درهم بیامیزد تا به سالها جنگ درونی در دولت واتیکان که چهره پاپ بندیکت شانزدهم را مخدوش کرد، پایان دهد.
پس از اعلام بازنشستگی پاپ، بحثهای زیادی درباره موضوعهای مهم کلامی و عملی که فراروی جانشین وی قرار دارد، آغاز شده است؛ موضوعهایی همچون چگونگی واکنش کلیسا به رشد اسلام در اروپا و گذر کردن از بحران سوءاستفاده جنسی که بنیان کلیسا را بهمدت یک دهه به لرزه درآورد. به گفته منابع داخلی واتیکان، توانایی کلیسا برای مواجهه با این چالشها به توانایی پاپ جدید برای پایان دادن به جناحگرایی در میان کاردینالها و ارسال پیام خوشبینی به جهان بستگی دارد.