دلایل استقبال از ادبیات ترجمه
محمدهاشم اکبریانی گفت: استقبال از ادبیات خارجی همیشه وجود داشته است.
به گزارش افکارنیوز،این داستاننویس و شاعر درباره دلایل استقبال از ادبیات ترجمه عنوان کرد: ما در دورههایی با استقبال از ادبیات داخلی مواجه بودیم. از اواسط دهه ۸۰ تا اواخر آن، استقبال از ادبیات داخل خصوصا از داستانهایی که خانمها مینوشتند، خوب بود. دلیل عمده این استقبال هم این بود که هم نویسندگان ما خوب مینوشتند و هم نوشتههای آنها با شرایط روحی و روانی کشور سازگار بود. اما عواملی بر این موضوع تأثیر گذاشت و نوشتن را برای خانمها و آقایان دشوار کرد.
اکبریانی با اشاره به اینکه در حاشیه رفتن ادبیات کشور زیر تأثیر عوامل گوناگونی رخ داده است، گفت: مسائلی چون یأس و ناامیدی نویسندگان، ممیزی، حرفهیی نبودن نوشتن برای نویسندگان و … سبب شده است که آثار ما قوت کافی را نداشته باشد و جای خالی کتابهایی که مخاطب به آنها علاقه دارد، احساس شود.
او افزود: درواقع عوامل محدودیتزایی به وجود آمد که نویسنده را از نوشتن آن چیزی که مدنظرش بود، بازداشت و سبب شد نویسنده ما آن چیزی را که باید، ننویسد.
این نویسنده با مقایسه ادبیات با سینما گفت: در سینمای داخل آثاری ساخته میشوند که مخاطب دارند و در جهان هم مطرح هستند، اما در ادبیات چنین اتفاقی رخ نداده است و در برابر آن این قوت در ادبیات خارجی وجود دارد. ناشران و نویسندان هم سراغ کتابهایی میروند که هم نویسنده خوبی دارد و هم خواننده زیادی، بنابراین وقتی کتابهایی منتشر میشوند که نویسنده خوب و قدرت زیادی دارند، مخاطبان جذب این آثار میشوند. به نظرم، ادبیات ما از سینما عقبتر است. بخشی از این به خود نویسنده و بخشی هم به شرایط بازمیگردد. اما در همین شرایط کارگردانهایی فیلمهای بزرگ ساختهاند، ولی
نویسندگان ما نتوانستهاند اثری را خلق کنند که نه در خارج و نه حتا در داخل کشور اثر بزرگی محسوب شود.
اکبریانی در پاسخ به این سؤال که چرا گفته میشود نویسندگان ما در آثارشان فضاهای محدودی را تجربه میکنند، گفت: بخشی از این موضوع به خود نویسندگان برمیگردد که باید دنیاهای جدیدی را بشناسند. تجربه زیستی جدید برای نویسندگان ما شکل نگرفته و آنها در همان اواخر دهه ۷۰ باقی ماندهاند. شرایط اجتماعی اجازه نداده نویسندگان تجربه جدید زیستی داشته باشند و آنها به دلیل شرایط زندگی بیشتر گوشهگیر شدهاند.
او در ادامه عنوان کرد: اگرچه شرایط بیرونی هم در این موضوع نقش داشته و این ضعف را عمیقتر کرده است، گرایش به ادبیات خارجی همیشه در ادبیات ما وجود داشته است. ۴۰ سال قبل هم همینگونه بوده و در دوره کوتاهی شرایط تغییر کرده، اما قبل و بعد از آن باز هم به همان حالت بازگشته است.
اکبریانی افزود: یک ضعف نهادینه در نویسندگان ما وجود دارد و آن این است که نوشتن برای نویسندگان ما حرفه نیست. کارگردان سینما حرفهاش کارگردانی است و از این طریق زندگی میکند، بنابراین همه دغدغهاش ساخت فیلم است، اما چون در کشور ما نوشتن حرفهیی نیست، نویسنده ما دغدغهاش صرفا نوشتن نیست. این سبب میشود نویسنده ضعیف شود و نتواند خوب بنویسد، بنابراین حتا نویسندگان بزرگ ما در سطح جهان مطرح نمیشوند و با اینکه آثار آنها ترجمه میشود، اما در جهان مطرح نیستند. در سینما ما نوعی جریان را ایجاد کردهایم، اما ادبیات ما نتوانسته این جریانسازی را داشته باشد.
او در ادامه گفت: نویسندهای چون خالد حسینی با نوشتن «بادبادکباز» و «هزاران خورشید تابان» در جهان مطرح میشود. برخی او را نویسنده عامهپسند میدانند، اما ما حتا در میان نویسندگان کتابهای عامهپسند نویسندهای نداریم که آثار او ۳۵ میلیون جلد فروش برود.
این نویسنده با اشاره به تأثیر ادبیات گذشته ما در شرایط ادبیات امروز گفت: بخشی از این موضوع به ادبیات گذشته ما برمیگردد. ادبیات ما در گذشته یک ادبیات فردگرای سنتی بوده است که در شعر خودش را نشان داده است. حافظ، مولوی و سعدی فضاهای سنتی را تجربه کردهاند که با اصالت دادن به شخصیتهای قهرمان ممکن شده است. در دوره جدید هم وقتی خط داستانی را دنبال میکنیم، میبینیم به همین صورت است. در شعر حافظ، مراد یا پیر خرابات و معشوق در شعر مولوی، شمس و در شعر سعدی پیر خرابات حضور دارند. این اصالت دادن به شخصیتهای قهرمان بر ادبیات امروز هم اثر گذاشته و شخصیتها ما گویا در دنیای
خود قرار دارند. این نوع نگاه که از حافظ و مولوی آمده، در ادبیات امروز ادامه پیدا کرده است.