به گزارش خبرنگار راديو و تلويزيون فارس، شب گذشته سريال مختارنامه كه ساخت آن از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۹ به طول انجاميد، پس از گذشت ۱۱ ماه و نمايش ۴۰ قسمت به اتمام رسيد. در زمان پخش، سريال توانست نظرات بسياري را به خود جلب كند كه در ادامه برخي از آنها را ميخوانيد:
** بررسی اجمالی تیپ و شخصیت در «مختارنامه» از نگاه حاجیمشهدی
بیآن که بخواهیم به همه جنبههای شخصیتپردازی و ویژگیهای تیپ و شخصیت بپردازیم، با نگاهی گذرا میتوان گفت که: «تیپ» در مقایسه با «شخصیت»، سادهتر به نظر میرسد.
در واقع، تیپ همان شخصیت ساده است که ابعاد چندان پیچیدهایی ندارد. سادهترین نشانه تیپ آن است که هرگز دچار تحول و دگرگونی نمیشود. برای مثال، تیپهای: کلاه مخملی و جاهل مسلک، بزن بهادر، دلال و کارچاق کن یا مادر شوهر بدجنس و … از نمونههایی هستند که میتوانند قشر و طیف اجتماعی خود را نمایندگی کنند و به اصطلاح «سرنمون» آن قشر باشند. در حالیکه شخصیتها ابعاد پیچیدهتری دارند و به همین دلیل است که برای شناخت شخصیتها نمیتوان تنها به ظاهر آنها نگاه کرد.
برای شناخت یک شخصیت، باید علاوه بر ابعاد ظاهری، به ابعاد درونی، عواطف، احساسات و به ویژه اندیشهها، افکار و همچنین دیدگاه وی نیز توجه داشت. چرا که، اگر ندانیم شخصیت مورد نظرمان از چه زاویه و از چه منظری به جهان نگاه میکند، هرگز نمیتوانیم به ارزیابی دقیق کنشها و واکنشهای او بپردازیم. گذشته از این، در شخصیت، همواره امکان تغییر و تحول وجود دارد و ما با توجه به انگیزه تمامی کنشها و واکنشهای وی میتوانیم شناخت دقیقتری از او پیدا کنیم.
با این مقدمه میتوان چنین گفت که «داوود میرباقری»(نویسنده و کارگردان) سریال «مختارنامه»، در انتخاب شخصیتها، تیپها و نقشهایی که به بازیگران این مجموعه سپرده است، دقت و وسواس بالایی داشته است. اگر چه در موارد انگشت شماری نیز، در این مسیر کمکوشیها و سادهانگاریهایی دیده میشود.
برای نمونه، «مختار»(فریبرز عربنیا) به شخصیتی کاملاً مثبت، بیعیب و نقص تبدیل شده است که ممکن است با برخی از دیدگاهها، با توجه به نگاه مورخان غیر شیعی تطابق چندانی نداشته باشد. از جمله این که در برخی از دیدگاه او را به زیاده روی در عمل و گاه حتی به ادعای رسالت نیز متهم میکنند و هم چنین گفته میشود که، «مختار» در مسیر خونخواهی از قاتلان امام، گاه به شکنجهها و اعمالی مبادرت میورزد که شاید نمایش نمونههایی از این شکنجهها از دریچه تلویزیون، چندان آسان نباشد.
به نظر میرسد، حتی در صورت انکار این روایتها نیز، باید در نمایش چهره یکسره معصومانه و به دور از خطا، در مورد چنین چهرهایی بیشتر احتیاط کرد. به ویژه که میدانیم از نظر برخی مورخان غیر شیعی که در نقطه مقابل مؤلف «تاریخ طبری» قرار دارند، شخصیت «مختار» تا این اندازه «معصوم» و «به دور از خطا» تصور نمیشود.
وجود همین دیدگاههای متفاوت، دستکم این هشدار را میدهد که در به تصویر کشیدن شخصیتی چون «مختار» نباید با نگاهی «مطلقگرا» عمل کرد.
از دیگر شخصیتها و تیپهای موجود در این مجموعه، میتوان به «سنان ابن انس»(با بازی مرحوم رضا خندان) که در مقابل شخصیتهای مثبت مجموعه، نقشی منفی دارد و در ردیف «اشقیا» جای میگیرد، نام برد. او همان چهره منفوری است که سر «امام حسین(ع)» را از بدن جدا میکند و به لحاظ ظاهری و درونی با بازی تحسینبرانگیز زنده یاد «رضا خندان» نوع حرف زدن، راه رفتن، ناهوشیاری و دایمالخمر بودنش را میتوان در کنار هم به خوبی شاهد بود.
در شخصیت «وهب نصرانی»(با بازی حامد میرباقری) اگرچه بنا به تعریف کلی میتوان باور کرد که شخصیتی به دلایل منطقی و با انگیزه قوی دست به کاری شگفتانگیز بزند، اما در طراحی شخصیت «وهب نصرانی»، تازه دامادی که بعد از ازدواج، بیدرنگ به یاری امام میشتابد و به کربلا میرود و شهید میشود، جا داشت که به وجوه باورپذیرتری اشاره میشد تا این تحول شخصیت برق آسا و سریع، منطقیتر و باورپذیرتر شود.
در جایی از همین مجموعه، به کشته شدن پسر «عمر سعد» به دست مادرش اشاره میشود که انگیزه چنین عمل دشواری، برای مخاطبان مجموعه چندان روشن نمیشود و به همین سبب از میزان اثرگذاری چنین کنشی نیز کاسته میشود. به ویژه که در میان اسناد تاریخی، مشکل میتوان سند معتبری در تایید این موضوع پیدا کرد.
در کنار همه امتیازهای مثبتی که در کار ارزشمند «داوود میرباقری» در این مجموعه دیده میشود، باید به دو اشکال عمده استفاده از گفتوگوهای کاملاً عامیانه، در برابر گفتوگوی حماسی «مختار» در برابر «شمر»، مشکل ضرباهنگ کند و کشدار مجموعه نیز اشاره کرد که به انسجام و یکدستی این مجموعه لطمه میزند.
نویسنده: عزیزالله حاجیمشهدی
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** اکبرلو: تلویزیون هر شب به دهها «مختارنامه» نیاز دارد
به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس، منوچهر اکبرلو درباره مجموعه تلویزیونی مختارنامه به اظهارنظر پرداخت که در ادامه میخوانید:
* بخشی از جذابیت «مختارنامه» به تواناییهای شاخص «داود میرباقری» برمیگردد. ارزیابی شما از میزان تأثیرگذاری این کارگردان در بخش کیفی «مختارنامه» چیست؟
- «داوود میرباقری» نشان داده است در نوشتن فیلمنامه و نیز کارگردانی از شاخصهای فیلمسازی کشور ماست. بنابراین میشود از پیش توقع داشت که او در نگارش فیلمنامه، هدایت بازیگران و نیز چینش صحنه به نسبت موفق عمل کرده باشد، گرچه در سریالها و فیلمهای تاریخی _ مذهبیمان همیشه با مسئله سنگینی دیالوگها روبرو بودهایم و این امر در فیلمنامه مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» هم اتفاق افتاده است. البته «داوود میرباقری» سعی کرده است با استفاده از ضربالمثلها و اصطلاحات فرهنگ عامه، سنگینی دیالوگها را برای یک اثر تاریخی کاهش دهد.
* به نظر شما آیا «مختارنامه» با تاریخ همخوانی دقیقی دارد و نظر علما را نیز تأیید میکند؟
- درباره نزدیکی به اصل وقایع تاریخی، در تخصص من نیست که به این پرسش پاسخ دهم. اما میتوان گفت که فیلمنامه الزاما نباید با تاریخ منطبق باشد. در ایران چون برای هر شخصیت یک فیلم ساخته میشود همه انتظار دارند تصویر ارایه شده از آدمها همان چیزی باشد که عرفاً همه از آن شناخت دارند. درباره نزدیک بودن به نظر علما هم من صاحبنطر نیستم گرچه بین علما هم یک نظر واحد در برخی رویدادها و تفاسیر وجود ندارد در نتیجه هیچ گاه نمیتوان به دیدگاهی رسید که بتوان گفت «مختارنامه» منطبق بر همه نظرات علما است یا نه.
* نظر شما درباره بازی «فربیرز عربنیا» در نقش مختار چیست؟
- بازی موفقی از خود ارائه داده است. البته در سریال «مختارنامه» برخی انتخابها مانند «فریبرز عربنیا» ابتکار «داوود میرباقری» است تا از آن نگاه کلیشهای به آدمهای مثبت فیلمنامه فاصله بگیرد.
* «مختارنامه» در کارنامه «داوود میرباقری» چه جایگاهی دارد؟
- از آثار شاخص اوست البته به نظر من از سریال عظیم امام علی(ع) مرتبه بالاتری ندارد چرا که آنجا ارتباط حسی قویتری با مخاطب برقرار میکرد. فضاسازی سریال به دو بخش تقسیم میشود. یک دسته همان فضاسازی رایج تاریخی _ مذهبی است که در آن نوآوری دیده نمیشود و دسته دوم وجود فضاهای جدید در این گونه فیلمهاست. در بعد مسائل فنی و اجرایی گاه خلاقیتهایی در اجرا دیده میشود اما واقعیت این است که سریال «مختارنامه» نیز مثل اغلب کارهای تاریخی، از نوعی تکرار در طراحی لباس و حتی انتخاب برخی از بازیگران رنج میبرد. یا عنوانبندی کار که معمولی است… جدای از اینها، همانطور که
گفتم از کارهای شاخص آقای میرباقری است که با مخاطب نیز ارتباط برقرار کرده است.
* ساخته شدن «مختارنامه» چقدر لازم است و بازتاب نهایی این سریال را چگونه ارزیابی میکنید؟
اما در کل باید بگویم که تلویزیون هر شب به دهها سریال نظیر «مختارنامه» نیاز دارد. امیدوارم مسئله دیگری که فیلمهای تاریخی - مذهبی ما به آن دچار هستند در ادامه سریال به سراغ «مختارنامه» نیاید، یعنی از هم گسیختگی فیلمنامه یا در جا زدن و از همه مهمتر پایانبندی ضعیفی که در فیلمنامههای مذهبی _ تاریخی شاهد هستیم. در این گونه کارها پایانبندی و آخرین تصویری که از شخصیت اصلی در ذهن مخاطب مینشیند، بسیار اهمیت دارد که باید منتظر ماند و دید که آیا این سریال میتواند برخلاف اغلب این قبیل کارها در پایانبندی نیز موفق عمل کند یا خیر؟
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** معظمی: وسواس میرباقری در «مختارنامه» قابل تقدیر است
«حسن معظمی» عضو شورای مرکزی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد سریال «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: به نظر من این سریال، از معدود مجموعههای تاریخی تولید شده در تلویزیون ایران است که بالغ بر ۹ سال متمادی صرف تولید آن شده است و به لحاظ وسواسی که «داوود میرباقری» در خلق یک اثر شاخص و متفاوت داشته و نتیجه آن به خوبی قابل رویت است، قابل تقدیر و تحسین است.
این منتقد در ادامه خاطرنشان کرد: اما این مجموعه به رغم وجوه مثبتاش همچون انتخاب بازیگران، قصهپردازی، جنس فیلمبرداری و … دارای نواقصی نیز هست که یکی از آنها بحثجلوههای ویژه و گریم است.
معظمی تصریح کرد: در چهرهپردازی برخی بازیگران این سریال به نوعی اغراق صورت گرفته است تا جائی که حتی به باورپذیری مخاطب از شخصیتهای مذکور لطمه میزند.
این منتقد در ادامه به فارس، گفت: اما فراتر از مشکلات جزئی به نظر میرسد سریال «مختارنامه» در حوزه تحقیق و پژوهش قدری دچار لکنت است و ای کاش «داوود میرباقری» چندین سال متمادی را نیز صرف مسئله تحقیق و پژوهش پیرامون شخصیت اجتماعی و سیاسی «مختار» میکرد کما این که معتقدم ما در ایران هنوز غیر حرفهای عمل میکنیم و در سینما و تلویزیون حرفهای جهان سناریست و کارگردان دو حرفه مجزا از یکدیگرند و من تصور میکنم «داوود میرباقری» علاوه بر این دو مسئولیت، در حوزه تولید نیز دخل و تصرفی داشته است.
عضو شورای مرکزی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی در ادامه خاطرنشان کرد: از سوی دیگر به نظر میرسد «داوود میرباقری» در پرداختن به شخصیت «مختار ثقفی» عربی دچار خود سانسوری شده است و همچنین تلاش کرده تا بازتاب عینی فضای اجتماعی و سیاسی معاصر ایران را در سریال «مختارنامه» به تصویر کشد اما نه چندان ظریف و در لفافه بلکه بسیار صریح، عریان و همین امر سبب شده تا مجموعه «مختارنامه» نمونهای ایرانی از داستان «مختار ثقفی» به نظر رسد. شاید بتوان گفت: چنین پرداختی برای یک شبکه سراسری قدری نیز مخرب باشد.
«حسن معظمی» در پایان این گفتوگو خاطرنشان کرد: بازی «رضا کیانیان»، «فرهاداصلانی»، «فریبرز عربنیا» و … از نقاط عطف «مختارنامه» به شمار میرود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** محمدیان: «مختارنامه» غیبت چندساله عربنیا در سینما را جبران کرد
سالها پیش هنگام تهیه گزارش تولید فیلم سینمایی «ضیافت»(مسعود کیمیایی) از «فریبرز عربنیا» خواهش کردم یادداشتی درباره بازیاش در این فیلم بنویسد. نوشت و خودش آورد مجله و تاکید کرد که تغییر نکند.
وسواسش را از همان برخورد حس کردم و در این فیلم و بعد فیلم سینمایی «سلطان»(مسعود کیمیایی) نشان داد به سطوح دیگر بازیگری میاندیشد.
اگر چه بعدها در فیلمهایی نیز بازی کرد که میشد به کارنامهاش اضافه نکند اما این تلاش برای ماندگاری را به خوبی از خود نشان داد.
وقتی مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داوودمیرباقری آغاز شد، خیلی نگران بودم و البته امیدوار که تلاش او در این چند سال به ثمر نشسته باشد و این غیبت چند ساله از سینمای ایران را جبران کند و…
«فریبرز عربنیا» در سریال «مختارنامه» عجیب به شخصیت «مختار ثقفی» نه که نزدیک بلکه فرو رفته، غرق شده، آن گونه که تماشاگر «فریبرز عرب نیایی» را نمیبیند، او «مختار ثقفی» است که قهرمانیها، دلاوریها، تنهاییها و دردهای این شخصیت تاریخی را به زیبایی به تصویر کشانده است.
«فریبرز عربنیا» یک «قهرمان» تمام عیار را که تماشاگر با آن ارتباط برقرار میکند و تلویزیون کمتر به آن رسیده را با تلاش «داوود میرباقری» به نام خود به ثبت رسانده و استفاده از صدای اصلی «فریبرز عربنیا» هم با حجم خاصی که دارد به باورپذیری نقش کمک قابل توجهی کرده است.
«فریبرز عربنیا» در این مجموعه قسمت به قسمت بیشتر جا افتاد و خود را به تماشاگرش تحمیل کرد، تحمیلی که پذیرفتنی است.
هم ذاتپنداری تماشاگر با قهرمان، تاثیر مجموعه را بیشتر و او را علاقهمند پیگیری میکند.
این که در سریالهای تاریخی یک اصل به حساب میآید. وقتی شخصیت «مختار ثقفی» را تماشاگر میپذیرد که با بازیگر و قهرمان یکی شود و این جاست که وقتی در جنگ خارج از مکه «مختار ثقفی» با اسب و پرشی آن گونه حریف را از پا در میآورد، تماشاگر آن را تصنعی نمیپندارد.
«فریبرز عربنیا»(مختار ثقفی)، بازیگر و قهرمان را پذیرفته است.
«فریبرز عربنیا» حتی از چهره و حالتهای آن در خشم و درد هم به خوبی بازی گرفته است. او در نقش «مختار ثقفی» سطح بازیگری در تلویزیون را ارتقا داده تا از این پس بازیگران حضور در آثار معتبرش را جدیتر بگیرند. اگر «فریبرز عربنیا» تنها همین نقش را در کارنامه حرفهای خود داشت نام او باز برای همیشه در عرصه بازیگری جاودانه میماند.
چه کار سختی دارد او از این پس…
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** قادری: «مختارنامه» یک پیروزی برای صدا و سیما است
«امیر قادری» عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: به نظر من حاصل ۸ سال انتظار و صرف این مقدار هزینه به هدر نرفته و سریال «مختارنامه» یک پروژه موفق به شمار میرود که نه تنها انتظارات ما را از «داوود میرباقری» برآورده کرده است بلکه فراتر به زندگی قهرمانی میپردازد که ما سالها از وجود آن بیبهره و محروم بودیم.
وی در ادامه تاکید کرد: در کنار آن «داوود میرباقری» نشان داده همچنان میتواند یک داستان بزرگ تاریخی و امکانات را در خدمت بیان ایدههای خود قرار دهد و در عین حال از جذابیت قصه چیزی کم نشود.
قادری تصریح کرد: مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» با سلیقه ساخته شده و با وجود گستردگی پروسه تولید، جزئیات در روند ساخت آن فراموش نشده است، همچنین کارگردان این اثر، بازیگران را به درستی و در جایگاه مناسب به بازی گرفته است و در کنار آن این سریال از گریم و طراحی صحنه و لباس خوبی نیز استفاده کرده است.
این منتقد در ادامه خاطرنشان کرد: جذابیت بصری، شخصیتسازی، چیدمان میزانسن و نحوه دیالوگنویسی در سریال «مختارنامه» بینظیر است و از همه مهمتر تلاش «داوود میرباقری» برای به روز کردن وقایع تاریخی، ارزش کارشان را بسیار بالا میبرد و به همین دلیل سریال «مختارنامه» هم نمره قبولی میگیرد و هم ما را به تماشای قسمتهای بعدی مشتاق میکند.
«امیر قادری» در پایان این گفتوگو نیز خاطرنشان کرد: در مجموع سریال «مختارنامه» یک پیروزی برای صدا و سیما است و در مقایسه با دیگر آثار تاریخی این سالها، ارزش خود را بیشتر نشان میدهد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** سلطانمحمدی: «مختارنامه» پس از «هزاردستان» دومین تجربه تصویرگری ایران قلمداد میشود
«حسین سلطانمحمدی» عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد سریال «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: به نظر من این مجموعه یکی از زیرکانهترین انتخابها برای آنچه در حوادثکربلا و عاشورا رخ داد، چه در مقدمات رویداد که از زمان «امام حسن(ع)» آغاز میشود و صلح ایشان با معاویه و چه، آنچه در ادامه بروز میکند تا انتهای سرنوشت «مختار ثقفی» است. بهترین کسی که میتوان از روایت داستان زندگیاش به نکات بسیاری در پیرامون حماسه حسینی رسید و دستاوردهای خوبی برای جامعه دارد. بعد از انتخاب سوژه، میماند انتخاب
کسی که بتواند این شخصیت را با کمترین غلو به تصویر بکشد و آنچه در این روایت مورد نظر بوده مطرح کند و چه کسی بهتر از «داود میرباقری» که امتحان پس داده در عرصه ساخت مجموعههای دینی و مذهبی است.
وی ادامه داد: کلیت کلام این است که این مجموعه، برای آنچه در دل شیعه، سالهاست شعلهور مانده یعنی عشق به «امام حسین(ع)»، یکی از بهترین تلاشهایی است که تا کنون رخ نموده است و نشان داد که تا چه اندازه، کار با خلوص نیت، اثرگذار خواهد بود.
** عمده بازیهای «مختارنامه» پذیرفتنی است
این منتقد در ادامه در مورد بازیهای «مختارنامه» نیز خاطرنشان کرد: به نظر من بیشتر انتخابها برای ایفای نقشها، انتخابهایی منطقی مینماید بجز آنچه در «مسلم»(امین زندگانی) دیده شد که تا اندازهای با تاریخ انطباق ندارد. اینکه چهره اینقدر جوان باشد، کمی نامحتمل است. مدیریت بازیگران و تلاش برای طبیعی بازی کردن، در این مجموعه نکتهای غیرقابل اغماض است. بویژه انتخاب «فرهاد اصلانی» برای ایفای نقش «ابن زیاد»، از جمله انتخابهای دقیق باری چنین نقشی است.
سلطان محمدی تصریح کرد: «فرهاد اصلانی» بخوبی توانست نشان دهد که چگونه توانستند افراد ساده دل و بیبصیرت را بفریبند و به جنگ «امام حسین(ع)» بفرستند. تبحر در بیان آن همه سفسطه، آسمان و ریسمان بافتنها، خیلی دقیق مینماید و البته در نقطه مقابل آن، اجرای نه چندان دلنشین استدلال «مسلم» در برابر «ابن زیاد» که به همان قوت استدلال «ابن زیاد» در بیان باطل خویش، خوب نتوانست استدلال در بیان حق خویش داشته باشد. در مجموع، عمده بازیهای این مجموعه پذیرفتنی مینماید.
** «مختارنامه» بدون سکته به پیش میرود
سلطانمحمدی در ادامه گفتوگو با فارس، اظهار داشت: سریال «مختارنامه» طوری روایت شده که سکتهای در داستان دیده نشده است و حتی به راحتی با فلاشبکهایی که به وقایع کربلا و عاشورا زده میشود، میتوان همراه بود. البته گاهی شخصیتهایی در داستان وارد میشوند که پیشتر از آنها نکتهای بیان نشده بود. مثلاً این گونه روایت شد که گویا «مختار ثقفی» یک خواهر بیشتر ندارد که او نیز با «عمر سعد»(مهدی فخیمزاده) ازدواج کرده، اما ناگهان با خواهری دیگر به نام «صفیه» روبهرو میشویم که شوهرش نزد «یزید» ارج و قربی دارد و میتواند واسطه آزادی «مختار ثقفی» شود. بگذریم که
این خواهر چرا تاکنون وساطت نکرده یا چرا همانند «نعمان بن بشیر»(داوود رشیدی)، به او نیز به سبب خویشی با «مختار ثقفی» مظنون نشدهاند. ورود ناگهانی این چنین شخصیتهایی بدون آشنایی قبلی، همانند مدد جستن از امداد غیبی است. البته در روایات تاریخی داریم که چنین وساطتی رخ داده، اما در این مجموعه، بدون کمترین اشارتی این شخصیتها وارد میشوند.
وی ادامه داد: یا همسر «زهیر بن قین»(مریم بوبانی) که میگوید من را طلاق داد تا در کربلا نباشم و اسیر نشوم اما میبینیم که روز عاشورا در کربلاست، بدون اینکه مشخص شود چرا اسیر نشد و چرا بدون ثروت بر جای مانده از همسرش در بیابان است، آیا این ثروت غارت شده؟ گذر زمان در این مجموعه، بعضاً بدرستی روایت نمیشود که این را در پاسخ به پرسش دیگری بیشتر مطرح کردهام.
** «مختارنامه» جایگاه رفیعی در کارنامه «داود میرباقری» دارد
این منتقد در ادامه در مورد اینکه «مختارنامه» چه جایگاهی در کارنامه «داوود میرباقری» دارد، نیز گفت: بسیار جایگاه رفیعی دارد. این مجموعه در زمانی ساخته و نمایش داده شده که بینندگان با تجربههای تصویری بسیاری برخورد داشتهاند. بنابراین برای جلب آنان به داستانی با چنین محتوای ارزشمندی که در ذات خود، روایت حماسه حسینی را نهفته دارد، باید برترین توان تصویری تدارک دیده میشد و میبینیم که با برنامهریزی دقیق و پخش همزمان آن با ایام سوگواری محرم و صفر، این اثر تصویری با بیشترین قدرت، به درون خانهها رفته و مردم را کنجکاو نگه داشته است. چنین کاری، برترین تلاش
«داود میرباقری» تا این زمان به حساب میآید و بعد از مجموعه «هزار دستان» ساخته زنده یاد علی حاتمی، از نظر زمان تولید، دومین تجربه تصویرگری ایران قلمداد میشود.
** انتخاب «فریبرز عربنیا» برای بازی در «مختار» بسیار دقیق است
وی در مورد بازی «فربیبرز عربنیا» در نقش «مختار ثقفی» نیز، اظهار داشت: به نظر من انتخاب «فریبرز عربنیا» برای بازی در نقش «مختار ثقفی» که بسیار دقیق است. در کنار آن شخصیت «مختار ثقفی» که باید رعب و وحشت در دل دشمنان اهل بیت بیفکند، واجد آن عظمت و ابهت است و برای رهبری این قیام، بزرگی یک فرمانده که بتوان به پیشگامی وی بالید، در وی دیده میشود. نحوه نگاه، کلام، حرکت و هر چیز دیگری که بتواند یک چنین مهابتی را ایجاد کند، در این شخصیت دیده میشود و بدیهی است برای این نقش، باید بازیگری با چنین خصوصیات انتخاب میشد و همراهی تماشاگر با این شخصیت، از انتخاب هوشمندانه
«داوود میرباقری» نیز ناشی میشود.
** در کمتر صحنهای از «مختارنامه» کاستی حرفهای دیده شده است
سلطانمحمدی در مورد مسائل فنی سریال «مختارنامه» نیز خاطرنشان کرد: بهجز صحنههای زندان که درست دیده نمیشود و بعضاً بسیار غلوآمیز از جهت حرکت جانوران موذی یا نحوه به بند کشیدن زندانیان است، در کمتر صحنهای تا کنون کاستی حرفهای دیده شده است. البته دیدیم که در صحنهای اتاقها واجد شیشه بودند، این را در صحنهای که در روز ۲۶ آذر قرار است پخش شود، دیدیم و شاید برداشت من درست نباشد زیرا به نظر میرسد در آن دوران شیشه برای پنجره نبود. یا اینکه تاثیر گذر زمان در شخصیتها کمتر دیده میشود. فاصله صلح «امام حسن(ع)» و واقعه کربلا، بیست سال است اما این بیست سال در
چهره «مختار ثقفی» و «کیان»(رضا رویگری) کمترین نمود را داشته و حتی همسران و فرزندان «مختار ثقفی» یا «زربی»(رحمان باقریان) این گذر زمان را نشان نمیدهند و «کیان» که اصلاً جوانتر هم شده است. وی ادامه داد: در صحنهسازی نبردها، بویژه نبرد «زهیر بن قین» که به نظرم منطقیترین نبردی بود که تا کنون در فیلمی دیده بودیم، با کمترین پرداخت نادرست کار انجام شده است. بگذریم که در اینجا نیز گذر زمان منطق نداشت. همسر «زهیر بن قین» در کربلا با لباس فاخر حضور دارد، لباسی که گویا بتازگی دوخته و پرداخته شده، در حالی که میدانیم حتی اعضای خانواده «امام حسین(ع)» از بیم غارت توسط
سپاه کوفه، لباس مندرس پوشیدند تا کمتر مورد تعرض واقع شوند. حالا اینها با این لباسهای فاخر، چگونه از آن معرکه خارج شدند؟ نکتهای است مورد پرسش. البته این نکتهها نافی تلاش ماهرانه گروه سازنده نیست، تنها برای بیان بعضی ناهماهنگیها آورده شد.
** «مختارنامه» از نظر زمان از «امام علی(ع)» جلوتر است
این منتقد در مورد اینکه آیا «مختارنامه» از سریال «امام علی(ع)» جلوتر است یا خیر، به فارس گفت: قطعاً از نظر زمان جلوتر است، از نظر تعدد شخصیتها، روایتها و گستره زمانی بیان روایت و توجه به جزئیات بسیار، جلوتر است. این وسعت شخصیت، وسعت روایت و عظمت رویداد، کار بسیار سختی را شکل داده است. سریال «امام علی(ع)» در زمانه خودش اثری برتر بود و این در زمانه خودش.
** تیتراژ ورودی «مختارنامه» سنجیده و اثرگذار است
این کارشناس رسانه در ادامه در مورد تیتراژ ورودی سریال نیز خاطرنشان کرد: به نظر من تیتراژ ورودی کار سنجیده و اثرگذار است. استفاده از تصویری نمادین که میتوان نشانی از «امام حسین(ع)» باشد و پاشیدن خون به آسمان و اعلام اینکه از خونهایی که در کربلا ریخته شد، تا ابد تاریخ و جهان رنگ خون گرفت، آسمان گریست و «مختار ثقفی» قطرهای از دریای اشکهایی است که در طول خلقت بشر برای «امام حسین(ع)» جاری شده، نمادهایی بسیار آگاهانه است و مفاهیم متعددی را میتوان از این تصاویر استنباط کرد. البته در ادامه با موسیقی بیشتر همراه میشویم و از آغاز آمدن اسامی بازیگران، دیگر تیتراژ
ابتدایی غلبه تصویری خوبی ندارد تا جایی که نمادی از دستانی میآید که میتواند اشاره به دستی باشد که کنار علقمه آب برداشت اما نخورد و در آن نام کارگردان آورده میشود.
سلطانمحمدی همچنین در مورد اینکه آیا «مختارنامه» با تاریخ همخوانی دارد، گفت: جستوجو در تاریخ نشان میدهد که بسیاری از آنچه در روایت «مختار ثقفی» نشان داده شده، با تاریخ انطباق دارد. البته این را هم میدانیم که در پردازش تصویری روایتهای تاریخی، خیلی از جزئیات را فیلمنامهنویس و کارگردان طرح میکنند و لزوماً ما به ازای ثبت شده در تاریخ نمیتوان برایش متصور بود. اما اینها در سریال «مختارنامه» به گونهای است که باورپذیر مینماید و جستوجوی مطالعاتی میتواند به ما این نکته را برساند که امانتدار بسیار خوبی برای تاریخ بودهاند.
این منتقد در ادامه در مورد اینکه آیا «مختارنامه» نظر علما را نیز تایید میکند، نیز اظهار داشت: نظر علما در چه زمینهای؟ در اینکه «مختار ثقفی» عملکردش صد در صد مورد تایید نبوده و نباید بدین نحو مطرح میشد؟ که این مجموعه چنین ادعایی نکرده و اتفاقاً با نشان دادن تردیدها و عدم همراهیهای وی با امام زمان خویش، این نقیصه را نشان میدهد. اما اینکه این شخصیت مستمسک خوبی برای بیان وقایع کربلاست که چنین شده است. تاکنون هم که بجز اعلام نظر مراجع تقلید درباره نشان دادن تصویر «ابوالفضل العباس(ع)» و منع آن، درباره سایر مباحث، نکتهای مطرح نشده و این نشان میدهد که چه
دقتی در چگونگی طرح این روایت صورت گرفته است.
** باید از ساخت سریالهایی نظیر مختارنامه حمایت کرد
«حسین سلطانمحمدی» در پایان این گفتوگو نیز خاطرنشان کرد: ساخت این مجموعه نشان داد که دانش و تبحر فیلمسازان و نویسندگان ما به جایی رسیده که میتوان بدون نگرانی باورها، عقاید دینی و مذهبی را از طریق تصویر به مردم نشان داد و ارتباط دینی را فراتر از روشهای سنتی برد.
وی گفت: میتوان توجه را به وقایع کربلا، به دنیایی فراتر از عالم شیعه برد و میتوان مظلومیت حماسهسازان کربلا و نیز دنائت دشمنان ایشان را مطرح کرد و با تکیه بر این نقل تصویری و به کمک مباحثتوضیحی، نظیر آنچه اکنون در سیما رخ میدهد و بعد از هر قسمت این مجموعه، مباحثی روشنگر مطرح میشود، بر معارف دینی برآمده از این واقعه تاکید کرد. باید از چنین تلاشهایی حمایت کرد تا گامهایی بلندتر برای بیان معارف دینی با استفاده از ابزار سینما برداشت.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** صائمی: «مختارنامه» سند پختگی و کمال «داوود میرباقری» است
به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس، مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داود میرباقری مدتی است که از شبکه اول سیما در حال پخش است، این مجموعه پس از پخش دو سریال «امام علی(ع)» و «معصومیت از دست رفته» سه گانه «داوود میرباقری» در زمینه سریالهای تاریخی به شمار میرود.
بنابراین گزارش، این سریال سه بخش دارد که در بخش نخست جوانی زندگی «مختار ثقفی» و در دو بخش دیگر به میانسالی تا شهادت وی را به تصویر میکشد.
در گفتوگو با «سید رضا صائمی» منتقد و روزنامهنگار سینما و تلویزیون نظر وی را در مورد این سریال جویا شدهایم.
* نظرتان را در مورد این سریال برای ما بگویید؟
- به نظر من مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» نمونه موفقی از یک سریال تاریخی - مذهبی است که در عین امتیازهای تکنیکی و ساختاری از روایتی جذاب در بیان قصه و فضاسازی تاریخی برخوردار بوده و انتظار مخاطب از «داوود میرباقری» را برآورده میکند. سریال «مختارنامه» توانسته است با تکیه بر روانشناسی دینی مخاطبان و پس زمینه حادثه عاشورا، قصه خود را با بازنمایی شمایلی اسطورهای از قهرمان خود ترسیم کند و برخی مفاهیم و انگارههای اخلاقی که ریشه در اندیشههای مذهب شیعه دارد در بستر تصویر، صورتبندی کند.
* شما بازیهای سریال «مختارنامه» را چگونه ارزیابی میکنید؟
- به نظر من یکی از ویژگیهای «داوود میرباقری» انتخاب درست بازیگر برای نقش و هدایت دقیق آن در جهت هماهنگی با پرسوناژ است. هنوز هم بسیاری از ما سریال «امام علی(ع)» را با قدرت بازیگرانش به یاد میآوریم. سریال «مختارنامه» نیز واجد همین ویژگی است. یعنی در کنار جذابیتهای دراماتیکی سریال از حیثداستانپردازی و خود قصه این بازهای حرفهای و استاندارد است که بر جذابیت کار افزوده است. «داوود میرباقری» با نوع بازیهایی که از بازیگرانش میگیرد تصویر ذهنی تماشاگر از شخصیتهای قصه را که ریشه در یک واقعیت تاریخی دارند با کاراکتری که خلق میکند چنان منطبق و مستحکم
میکند که در حافظه هنری مخاطب به نقش و چهرهای ماندگار بدل میشود. نمیشود از بازیگری در سریال «مختارنامه» سخن گفت و از نقشآفرینی درخشان «فرهاد اصلانی» در نقش «ابن زیاد» چیزی نگفت. این نقش نقطه عطفی در کارنامه «فرهاد اصلانی» خواهد بود. بازیهایی که شخصیتهای این قصه را به یک کاراکتر تیپیکال تقلیل نداد و نه فقط نقش که گویی خود آنها را در ساحت تصویر احیاء کرد.
* سریال «مختارنامه» تا به حال منطقی جلو رفته است؟
- به نظر من مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» با توجه به اینکه در نسبت با قیام امام حسین(ع) شکل گرفته است، فرایندی منطقی را در روایت طی کرده و با ترسیم موقعیت تاریخی کوفه و به تصویر کشیدن شرایط جهان اسلام در سال ۶۰ هجری توانسته است با مقدمه چینی مناسب فضای سریال را برای روایت قیام مختار آماده کند.
* به نظر شما «مختارنامه» در کارنامه «داوود میرباقری» چه جایگاهی دارد؟
- به نظر من سریال «مختارنامه» سند پختگی و کمال «داوود میرباقری» در ساخت سریالهای تاریخی - دینی است و نشان داد که او وقت و هزینهای را که برای این کار صرف شده هدر نداده است. پس از سریال به یادماندنی «امام علی(ع)» و «معصومیت از دست رفته»، اینک با سریال «مختارنامه»، «داوود میرباقری» سه گانه خود را در ساخت سریال مذهبی با هنرمندی تمام، تکمیل کرده است.
* به نظر شما درباره بازی «فربیرز عربنیا» در نقش «مختار ثقفی» چیست؟
- به نظر من چشمان نافذ، چهره جدی، کمی عبوس، صدای خشدار «فریبرز عربنیا» و البته بازی قابل قبولش کمک کرد تا مخاطب بتواند چهره «مختار ثقفی» را در سیمای او تداعی کرده و باور کند. او توانست وجوه کاریزماتیک «مختار ثقفی» را در نوع بازی خود تجلی دهد تا قهرمان بودن «مختار ثقفی» برای مخاطب باورپذیر باشد. بعد از این «فربیز عربنیا» را با شمایل «مختار ثقفی» به یاد خواهیم سپرد.
* شما این سریال از لحاظ فنی مثل گریم، تصویربرداری و … چگونه ارزیابی میکنید؟
- به نظر من یکی از امتیازات مهم سریال «مختارنامه» و برتریاش نسبت به سریال «امام علی(ع)» در پرداخت به جزییات، ساختار تکنیکی و سینمایی کار است. از تصویربرداری و فرم بصری سریال گرفته تا طراحی صحنه، گریم و مولفههای فنی دیگر. جلوههای بصری مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» و جذابیت در رنگآمیزی اثر با تمهیداتی که در ترسیم لوکیشن سریال و دکورسازیها صورت گرفته نشان از وسواس و مسئولیت پذیری کارگردان در ساخت این مجموعه دارد.
* به نظر شما «مختارنامه» از «امام علی(ع)» جلوتر است یا عقبتر؟
- به نظر من از حیثتکنیکی، کارگردانی، حجم و ظرفیت کار البته سریال «مختارنامه» نمره بهتری از سریال «امام علی(ع)» میگیرد ولی این را هم در نظر داشته باشیم که سریال «امام علی(ع)» نخستین تجربه کارگردان در ساخت مجموعههای تاریخی - مذهبی بود و البته قهرمان آن سریال کسی بود که نه فقط مقتدای و الگوی «مختار» که تمثیل، نماد اخلاق، جوانمردی و سلسله جنبان عشق بود. اسطورهای که مخاطب حس، حال، ارادت و عشق خاصی به آن داشت که قابل قیاس با سریال «مختار» نیست. البته سریال «مختارنامه» از این امتیاز برخوردار است که چهره قهرمانش قابل رویت است.
* شما تیتراژ ابتدایی «مختارنامه» را چگونه ارزیابی میکنید؟
- به نظر من هم تیتراژ ورودی کار و هم موسیقی که برای سریال ساخته شده است کاملاً با فضای قصه و داستان هماهنگ است و لحن نوحه گونه آن به واسطه ارتباط قیام «مختار ثقفی» با قیام کربلا هارمونی مناسبی دارد. در واقع موسیقی متن سریال واجد دو سویه حماسی و تراژدی قصهای است که روایت میشود.
*آیا «مختارنامه» با تاریخ همخوانی دارد یا خیر؟
- پاسخ این سوال با مورخان است نه منتقدان. ضمن اینکه ژانر تاریخی در عین وفاداری به واقعیت باید در ساختاری دراماتیک، صورتبندی شود. در این کار دشوار البته خیال و واقعیت باید چنان در کنار هم بنشیند و بیامیزند که نه تاریخ تحریف شود و نه قصه از درام تهی گردد.
به نظر من سریال «مختارنامه» از حیثمضمون و جایگاهی که در تاریخ سیاسی اسلام دارد قابلیت تاویل پذیری و تشبیهسازی بالایی داشته و ممکن است با رویکردهای جناحی یا حب و بغضهای شخصی، تفسیر به رای شود. این ویژگی در عین جذابیت و پویایی که میتواند به سریال ببخشد با این خطر نیز مواجه است که به متر و معیارهای فردی، جناحی و سیاسی گروهی برای اثبات حقانیت خود و باطل بودن دیگران بدل شود. امیدوارم که سریال «مختارنامه» فارغ از این کشمکشها و مناقشات دیده شود که این قصه ز سوز جگر آمد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** اسلامی: «مختارنامه» گامی رو به جلو در کارنامه داوود میرباقری است
«وحید اسلامی» عضو شورای مرکزی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: سریال تاریخی، مذهبی «مختارنامه» به کارگردانی «داوود میرباقری» با فضاسازی لازم بعدی دیگری از داستانپردازی و روایتگری را در سینما و تلویزیون ایران به تصویر میکشد.
وی در ادامه تاکید کرد: سالها است مقوله قهرمانپروری و اسطورهسازی در درامهای سینمایی مغفول مانده اما سریال «مختارنامه» با ظرفیتهای موجود در درام و شخصیتپردازی، قهرمانی ملموس و تاثیرگذار میآفریند.
اسلامی تصریح کرد: در واقع درامهای تاریخی ما همواره از شخصیتهای سیاه و سفید رنج بردهاند و این شخصیتها و قهرمانها به دلیل نداشتن عمق مناسب و عدم اتصال به مفاهیم زمانه خود(تاریخ گذشته)، موجودیت و هویتی فرامتنی نمییابند و مخاطب اگر چه ممکن است در ابتدا اسیر زرق و برقهای کاذب موجود شود اما قهرمان در ذهن مخاطب مانا نمیشود.
این منتقد در ادامه به فارس، گفت: یکی از نکات مثبت سریال «مختارنامه» توجه به فیلمنامه و شخصیتها است، یعنی پیام تاریخی و مذهبی خود را از دل روابط بین شخصیتها به مخاطب ارائه میکند.
اسلامی ادامه داد: فیلمنامه روان، دیالوگهای سجعگونه و شاعرانه سریال «مختارنامه» را به افقی فراتر از سریالهای تلویزیونی میرساند. در این چند قسمت پخش شده اگر چه اطلاعات و به قول معروف محتوای زیادی به مخاطب ارائه شده اما این شکل اطلاعرسانی و ارائه پیام موجود به هیچ وجه گلدرشت، شعاری و آزاردهنده نیست.
او گفت: نکته دیگر همخوانی محتوا و ساختار است، در واقع ساختار سریال «مختارنامه» به دلیل تسلط «داوود میرباقری» بر متن(طرح اولیه و بازنویسی نهایی را انجام داده) به خوبی عناصر ساختاری از جمله اندازه نماها و عنصر حرکت را متناسب با فضای فیلمنامه طراحی کرده است. به گونهای که تمام نشانههای موجود در متن را ما به صورت بصری میبینیم.
اسلامی تصریح کرد: از سویی دیگر «داوود میرباقری» در کارهای تاریخی نشان داده که به خوبی میتواند مفاهیم موجود را به بازیگران القاء کند. در واقع تمامی بازیهای سریال «مختارنامه» در این چند قسمت کاملاً منطقی و تاثیرگذار است.
این منتقد در ادامه خاطرنشان کرد: تجربه همکاری «داوود میرباقری» با یک گروه ثابت از نویسندگان(محمد بیرانوند و حسن میرباقری) نشان میدهد این همکاری روز به روز به سمت کمال میرود. در واقع شیرینی کلام و فیلمنامه سریال «مختارنامه» نسبت به کارهای قبلی و درخشان این گروه از جمله «معصومیت از دست رفته»، گواه این نکته است.
کارگردان «دزدان خیابان جردن» در ادامه به ضعفهای این سریال نیز پرداخت و افزود: البته فارغ از نقاط ارزشمند اشاره شده به نظر میرسد گاهی نیز «داوود میرباقری» بیشتر به جنبههای نمایشی و تئاتری ساختار توجه داشته است و گاهی حرکتهای موجود در ساختار به نظر میرسد منطق لازم را ندارد و همچنین در برخی از صحنهها شاهد میزانسنهای سهل و ممتنع هستیم که شاید بیانگر تعجیل در ساخت این بخشها باشد. از جمله سکانسی که «مختار» در کابوس خود با عمویش رو به رو میشود، نماها در این سکانس کادرهای مطلوبی ندارند.
«وحید اسلامی» در پایان این گفتوگو نیز اظهار داشت: فارغ از این جزئیات، مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» اثری است تاثیرگذار و گامی رو به جلو در کارنامه «داوود میرباقری» به شمار میرود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** شیخحائری: «مختارنامه» از آثار ماندگار سیمافیلم است
«حسن شیخحائری» عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتو گو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: سریال «مختارنامه» اثری قابل توجه در کارنامه هنری داوود میرباقری و از آثار ماندگار سیما فیلم است.
وی با بیان این که سریال «مختارنامه» تیتراژی هنری و جذاب دارد که با صدای شمشیر آغاز میشد و با فراز پایانی آیه ۲۲۷ سوره شعراء ادامه مییافت، تصریح کرد: پاشیدن خون به آسمان تدبیری درست و معنادار در تیتراژ است که البته تداوم آن در ادامه تیتراژ نامناسب و افراط گونه است. همچنین تدبیر استفاده از خط معلی در نگارش آیه قرآن و عنوان مجموعه تدبیری روشنفکرانه و جالب است.
شیخحائری تصریح کرد: فیلمنامه سریال «مختارنامه» از متن سریال «امام علی(ع)» جلوتر نیست اما طبیعی است که بپذیریم این سریال از نظر فنی به ویژه موسیقی، فیلمبرداری، جلوههای ویژه و طراحی صحنه و لباس از سریال «امام علی(ع)» جلوتر است.
نویسنده کتاب «او…»، ادامه داد: از آنجا که «مختار» از قبیله «کیسانیه» یعنی قبیله زیرکان و باهوشان بوده است، به نظر میرسد نقطه عطف فیلمنامه هم تلفیق بحثهای مربوط به «مختار» به مسائل امروز جامعه در پیوند عقل و دین است.
این منتقد در ادامه در مورد بازیهای سریال «مختارنامه» نیز اظهار داشت: به نظر میرسد «فریبرز عربنیا» و «گوهر خیراندیش»، بازیهای قابل قبولی در این مجموعه دارند اما میتوان پیش بینی کرد که حضور «فرهاد اصلانی» در نقش «عبیدالله بن زیاد» و «رضا کیانیان» در نقش حاکم مکه نقاط عطف بازیگری این سریال باشد.
عضو انجمن گفتوگو و تبادل فرهنگی، همچنین اظهار داشت: استفاده از «رسول جعفریان» به عنوان مشاور مذهبی و تاریخی، نامگذاری هر قسمت از سریال و اختصاص زمان مناسب برای تکرار سریال از دیگر نقاط قوت سریال «مختارنامه» است.
حسن شیخحائری در پایان این گفتوگو نیز خاطرنشان کرد: «مختارنامه» هم مانند بسیاری از مجموعههای تلویزیونی و آثار سینمایی سایت اینترنتی مطلبوبی از نظر محتوا و متن ندارد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** کریمی: «مختارنامه» تلاشی گرانقدر در زمینه روایت تاریخ اسلام است
«پژمان کریمی» عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: روایت تصویری و نمایشی تاریخ اسلام یکی از ضروریترین کارهایی است که خوشبختانه سیمای جمهوری اسلامی به آن اهتمام نشان میدهد.
وی در ادامه تاکید کرد: روایت تاریخ اسلام چند ویژگی مهم دارد، نخست انتشار تعالیم اسلامی. تاریخ اسلام که در برگیرنده سیره پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) است. سیرهای که منبعثاز تعالیم اسلام عزیز به بازگویی و شرح این سیره اشاره دارد و بر آموزههای دینی تأکید میکند.
این منتقد در ادامه خاطرنشان کرد: دومین ویژگی، ترویج بصیرت است چرا که تاریخ اسلام ما را با عبرتهای اجتماعی، سیاسی و مصادیق انحرافات در جامعه اسلامی آشنا میکند و این امر در واقع سنگ بنای بصیرت در اذهان مسلمین است، یادمان باشد اسلام عزیز همواره به دلیل عدم بصیرت بزرگان و عوام آسیب دیده است.
کریمی تصریح کرد: سومین ویژگی زدودن خرافات و شبهات است. روایت دقیق و تحلیلی تاریخ اسلام موجب زدودن تعابیر و تفاسیر غیرعلمی و خرافات است که سبب وقوع وهن اسلام میشود.
او گفت: چهارمین ویژگی هم تعمیق دینشناسی است. روایت تاریخ اسلام و غیرمسلمانان را بیشتر و بهتر با ماهیت این دین الهی آشنا میکند و این آشنایی موجب اعتلای و معرفت دینی در مخاطب میشود.
وی در ادامه به فارس، گفت: در تاریخ اسلام برخی فرازهای مهم وجود دارد که متأسفانه کمتر هدف اشاره قرار گرفتهاند. ماجرای قیام «مختار ثقفی» یکی از این فرازها بود که خوشبختانه با ساخته شدن مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» زمینه آشنایی بیشتر مخاطب با قیام «مختار» این فراز مهم تاریخ اسلام فراهم آمد.
کریمی ادامه داد: سریال «مختارنامه» تلاشی گرانقدر در زمینه روایت تاریخ اسلام است. «داوود میرباقری» در گذشته با مجموعه «امام علی»(ع) نشان داد که توانایی خاصی در روایت صریح و روان وقایع تاریخی - اسلامی دارد.
این منتقد در ادامه خاطرنشان کرد: خوشبختانه ایشان در دراماتیزه کردن تاریخ و تصویرگری شخصیتها با وسواس و به درستی عمل کرده و در دیالوگنویسی نه تنها به زیبایی، بلکه به ارائه تحلیلهای سیاسی، اجتماعی و تاریخی بها میدهند.
«پژمان کریمی» در پایان این گفتوگو خاطرنشان کرد: مطمئناً مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» هدف توجه مخاطبان مسلمان قرار خواهد گرفت و این اقبال تنها محدود به مرزهای ایران نخواهد بود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
** آذین: سریال «مختارنامه» جذاب، پرمحتوا و اثرگذار آغاز شد
«جبار آذین» منتقد و مدرس سینما در گفتوگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس در مورد سریال «مختارنامه» ساخته داوود میرباقری، اظهار داشت: «داوود میرباقری» با آثار خوب خود در عرصه هنرهای نمایشی و تصویری معاصر کشور خوش درخشیده است. او درام و تصویر را خوب میشناسد و با دیالوگهای سرشار از شیوایی، شیدایی و آدمهایی از جنس زندگی به ساختههایش جان میبخشد.
وی در ادامه تاکید کرد: اغلب کارهای او در تئاتر، تلویزیون و سینما جزو آثار فاخر، ماندگار و هنری کشور محسوب میشوند، مجموعه فاخر، متین و پرصلابت «مختارنامه» در همان قسمت نخست نشان داد که با اثری به لحاظ ساختار و مضمون از نوع مجموعه ماندگار دیگر سازندهاش، «امام علی(ع)» روبه رو هستیم.
این منتقد در ادامه افزود: مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» با تیتراژی جذاب و تصاویری پرمحتوا، آهنگی تاثیرگذار و ریتمی مناسب شروع شد و با ورود به مدخل داستان مجموعه از زاویهای بسیار مناسب و دراماتیک، ارائه تصاویر و دیالوگهای گزیده، خوب، فضا، قصه، آدمها و باورهایشان را معرفی کرد.
وی در ادامه به فارس گفت: داوود میرباقری مانند سایر آثارش در مختارنامه هیچ بیراهه و کوره راهی را در پیش روی تماشاگر ننهاد و او را مستقیم وارد بطن و بستر قصه کرد.
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: مجموعه با کار و تلاش و جهاد «مختار»(فریبرز عربنیا) و یارانش روی زمین برای امرار معاش از یک سو و جهاد مقدس امام حسن(ع) با یاوران اندکش و همراهی «کیان»(رضا رویگری) سردار شیعه ایرانی که با کفر و معاویه از دیگر سو آغاز شده و بسیار مناسب با چند تصویر و دیالوگ، موضوع، زمان، مکان و وضعیت آدمها را به تماشاگر نشان داد.
آذین تصریح کرد: دنیا طلبان و زرخواهان که به دنبال جایزه معاویه برای سر امام حسن(ع)، سر دسته یاغی ضد عرب، رنگرزان که اوضاع برای عربکشی مساعد میبینند، عقاید و آرمانهای «کیان» و تا حدی «مختار»، تنهایی، رعب و وحشت حاکم بر مدائن و کوفه زیبا و گویا تصویر شده است.
او گفت: «داوود میرباقری» از همان قسمت نخست مجموعه، با ارائه تحلیل خود از شخصیتهای «مختار» و «کیان»، تکلیف مجموعه خود و تماشاگر را روشن کرد و به روشنی «مختار»، «کیان»، «سعید»، یاران مخالف و موافق امام حسن(ع) را به تصویر درآورد و هوشیارانه از لغزیدن
در دام افراط و تفریط و سپیدگرایی محض و سیاهنمایی مطلق دوری جست و بدین گونه است که آنچه در «مختارنامه» دیده میشود، روایتی نمایشی و خردمندانهای از بخشی از زندگی و اوضاع زمان امام حسن(ع)، «مختار»، «معاویه» و بقیه است.
وی در ادامه به فارس، گفت: «مختار» و «کیان» هر دو شیعه و در خط امامند، اما هرکدام به شیوهای برای ادامه حیات و جهاد دست یازیدهاند، یکی همراه امام است، در همه جا و همیشه، دیگری همراه خط امام است اما آنگونه که خود میاندیشد و صلاح میداند. آشکارا این دو نماد، دو جریان فکری تاریخیاند که در اوضاع کنونی کشورمان مصداق آنها را داریم.
جبار آذين در پايان اين گفتوگو خاطرنشان كرد: سريال مختارنامه جذاب، پرمحتوا و اثرگذار آغاز شده است و همراه بينندگان فهيم سيما مشتاق ديدار ادامه آن هستيم. همانگونه كه مختار در تاريخ سياسي-مذهبي ايران و اسلام سربلند بيرون آمده، اميدواريم از مجموعه تلويزيوني مختارنامه هم سربلند بيرون بياييد.
