بررسی آخرین دادههای نظام مراقبت بیماریهای واگیر کشور نشان میدهد که از ابتدای سال 1405 تا هفدهم خردادماه، مجموعاً 747 مورد ابتلا به تب دنگی در نقاط مختلف کشور شناسایی شده است. بخش عمده این موارد در مناطق جنوبی و جنوب شرقی کشور به ثبت رسیده و شهرستان چابهار همچنان کانون اصلی انتقال این بیماری محسوب میشود.
تب دنگی چیست؟
تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق نیش پشههای آلودهای به نام «آئدس» به انسان منتقل میشود. این بیماری در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان شیوع بیشتری دارد و در سالهای اخیر به دلیل گسترش زیستگاه پشههای ناقل، در بسیاری از کشورها به یک چالش بهداشتی تبدیل شده است.
علائم بیماری معمولاً شامل تب ناگهانی و شدید، سردرد، درد پشت چشمها، درد عضلات و مفاصل، ضعف عمومی، تهوع و بروز بثورات پوستی است. در برخی موارد شدید، بیماری میتواند به تب دنگی خونریزیدهنده تبدیل شده و در صورت عدم رسیدگی به بیمار، منجر به مرگ فرد شود.
بیماری تب دنگی چگونه منتقل میشود؟
انتقال تب دنگی از طریق نیش پشه آئدس آلوده صورت میگیرد. این بیماری مستقیماً از فردی به فرد دیگر سرایت نمیکند، اما اگر پشهای فرد مبتلا را نیش بزند و سپس فرد سالمی را مورد گزش قرار دهد، امکان انتقال ویروس وجود دارد.
عمده موارد ابتلا به تب دنگی در چابهار
بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی وزارت بهداشت، از مجموع مبتلایان ثبتشده در سال جاری، 730 مورد در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار گزارش شده است. از این تعداد، 712 نفر در داخل منطقه به بیماری مبتلا شدهاند که نشاندهنده انتقال بومی ویروس است. همچنین 18 مورد نیز مربوط به افرادی بوده که منشأ ابتلای آنها کشور پاکستان اعلام شده است.
علاوه بر این، در شهرستان ایرانشهر نیز هشت مورد ابتلا ثبت شده که بررسیها نشان میدهد یک بیمار سابقه آلودگی در پاکستان داشته و هفت مورد دیگر با کانون بیماری در چابهار مرتبط بودهاند. در زاهدان نیز هشت مورد ابتلا گزارش شده که همه آنها به انتقال بیماری از منطقه چابهار نسبت داده شدهاند. همچنین یک مورد ابتلای بومی نیز در بندرعباس شناسایی شده است.
بیش از هزار مورد ابتلا در سال گذشته؛ زنگ خطر گسترش پشههای ناقل
آمارهای سال 1404 نیز حاکی از آن است که تب دنگی یکی از مهمترین بیماریهای منتقله توسط پشه در کشور بوده است. در سال گذشته، یکهزار و 227 مورد ابتلا به این بیماری تشخیص داده شد که از این میان، یکهزار و 124 مورد در داخل کشور رخ داده و به عنوان انتقال محلی یا بومی طبقهبندی شدهاند. سایر بیماران در خارج از مرزهای کشور به بیماری مبتلا شده و سپس وارد ایران شده بودند؛ در حالی که کل موارد ابتلا به بیماری در سال گذشته 1227 مورد بوده، ابتلای 747 نفر تنها در سه ماهه نخست امسال، زنگ خطر گسترش پشههای ناقل در کشور را به صدا درآورده است.
پشه آئدس آلوده در کدام استانها شناسایی شده است؟
طبق گزارشهای حشرهشناسی، پایش و رصد پشههای ناقل بیماری در تمامی مرزهای زمینی، دریایی، ریلی و هوایی کشور و همچنین مناطق پرخطر به طور مستمر در حال انجام است.
به طور کلی دو نوع عمده پشههای آئدس باعث انتقال ویروس تب دنگی میشوند؛ این دو نوع شامل پشه آئدس اجیپتی که منشأ آن قاره آفریقا است و آئدس آلبوپیکتوس که از جنگلهای جنوب شرق آسیا سرچشمه گرفته میشود؛ این دو گونه پشه دارای ویژگیهای زیستی مشابهی هستند؛ از جمله اینکه هر دوی آنها توانایی بالای سازگاری با محیطهای مختلف، تمایل به خونخواری از انسان و تخمگذاری در ظروف و مخازن آب ساختهشده یا رهاشده توسط انسان را دارند. با این حال، میان این دو گونه تفاوتهایی نیز وجود دارد. پشه آئدس آلبوپیکتوس ترجیح میدهد تخمهای خود را در زیستگاههای لاروی احاطهشده با پوشش گیاهی قرار دهد، در حالی که آئدس اجیپتی بیشتر محیطهای شهری و ظروف آب مصنوعی موجود در مناطق پرجمعیت و دارای تراکم بالای ساختمانها را برای تخمگذاری انتخاب میکند. این ویژگی سبب شده است که آئدس اجیپتی ارتباط نزدیکتری با محیطهای انسانی و مناطق شهری داشته باشد.
طبق اعلام وزارت بهداشت، در حال حاضر پشه آئدس اجیپتی در استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان (در شهرستان های چابهار و کنارک)، بوشهر(در شهرستانهای عسلویه، کنگان، جم، دیر و برازجان)، فارس (شهرستان مهر و شهر کازرون)،کرمان (جیرفت) و آئدس آلبوپیکتوس در تمامی نقاط استان گیلان، استان مازندران (در تمامی شهرستانهای استان به جز شهرستانهای نکا، بهشهر، جویبار، سیمرغ و گلوگاه)، استان اردبیل (در شهرستانهای بیله سوار و اصلاندوز)، استان آذربایجان شرقی (در شهرستانهای خدافرین، هوراند و کلیبر)، استان قزوین (رازمیان) و استان زنجان( شهرستان طارم) گزارش شده است.
چگونه از ابتلا به تب دنگی پیشگیری کنیم؟
متخصصان بهداشت مهمترین راه مقابله با تب دنگی را کنترل جمعیت پشههای ناقل و جلوگیری از گزش آنها میدانند. برای کاهش خطر ابتلا توصیه میشود:
- از تجمع آبهای راکد در حیاط، پشتبام، گلدانها، ظروف بلااستفاده و مخازن آب جلوگیری شود.
- مخازن نگهداری آب به طور کامل پوشانده شوند.
- از توری مناسب برای درها و پنجرهها استفاده شود.
- در مناطق پرخطر، استفاده از مواد دافع حشرات و پوشیدن لباسهای آستینبلند و روشن در ساعات فعالیت پشهها مورد توجه قرار گیرد.
- افراد دارای علائم مشکوک پس از سفر به مناطق آلوده، در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کنند.
