تبلیغات
کد خبر: ۳۰۳۹۵۸

در مصاحبه با افکارنیوز مطرح شد:

خوش چهره: راه توسعه ملی از سازمان تجارت جهانی نمی گذرد

دولت یازدهم برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی عزمی جدی را درپیش گرفته است. گفته می شود، تلاش برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی در برنامه های ارائه شده وزیر صنعت، معدن و تجارت به مجلس شورای اسلامی، یکی از رئوس برنامه های دولت و این وزارتخانه تعیین شده است.

خوش چهره: راه توسعه ملی از سازمان تجارت جهانی نمی گذرد
گروه اقتصادی

: در نیمه اول سال ۸۴، بعد از۹ سال سر انجام ایران به عنوان عضو ناظر در سازمان تجارت جهانی(WTO) پذیرفته شد. پذیرش عضویت ناظر در حالی صورت گرفت که درخواست پذیرش ایران در سازمان تجارت جهانی در طول سال های گذشته دلیل مخالفت آمریکا رد شد بود. اولین درخواست ایران برای عضویت در سازمان تجارت جهانی در سال ۱۹۹۶ ارائه شد، اما درخواست ایران ۲۱ بار به دلیل مخالفت آمریکا رد شد.

به گزارشافکارنیوز، آمریکا پیش از آن، برای تشویق ایران به کنار گذاشتن فعالیت های هسته ای طرح امتیازهای اقتصادی را مطرح کرده بود که پذیرش درخواست ایران برای عضویت در سازمان تجارت جهانی از جمله این امتیازها بود. برخی کنار گذاشتن مخالفت امریکا را نوعی امتیازدهی به ایران تعبیر کردند، اما مقامات دولتی این مسئله را رد کردند.

هم اکنون بار دیگر زمزمه هایی از تلاش دولت جدید برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی و عضویت دائم در آن شنیده می شود. ظاهرا دولت یازدهم برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی عزمی جدی را درپیش گرفته است. گفته می شود، تلاش برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی در برنامه های ارائه شده وزیر صنعت، معدن و تجارت به مجلس شورای اسلامی، یکی از رئوس برنامه های دولت و این وزارتخانه تعیین شده است.

در همین زمینه دکتر محمد خوش چهره، استاد دانشگاه تهران و نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی معتقد است: «اینکه جایگاه ما در سازمان تجارت جهانی چگونه است، سوالی قابل تامل است. تحریم های اعمال شده علیه ایران در سال های اخیر نشان داده است که حتی درصورت عضو بودن در سازمان تجارت جهانی، تحریم های شورای امنیت علیه ایران اعمال می شد.»

خوش چهره که خود زمانی در کمیته تدوین استراتژی IPU در ژنو - بین المجالس(سازمان تجارت جهانی WTO) عضویت علمی داشته است می گوید: «در شرایطی که فضای حاکم بر مناسبت جهانی بر ما فشارهایی را آمریکا و هم پیمانانش وارد کردند و توانسته اند شورای امنیت سازمان ملل را در جهات منافع خود تجهیز کنند، عضویت یا عدم عضویت ایران در این سازمان برای ایران نمی توانست تحول زا باشد.»

وی این را می افزاید که «مشکلات ما در حوزه های اقتصادی فراتر از آن است. اینکه شرایط پیش آمده چه اندازه به آمریکا و هم پیمانانش بر می گردد و چه قدر به نوع رفتارها و تصمیم گیری های مدیریت کلان، و میدیریت کلان سیاسی کشور در دولت های نهم و دهم، خودش احتیاج به تحلیلی جداگانه دارد. ولی قطعا در اظهارنظرهایی که در داخل کشور شاهد بودیم، اظهارات مربوط به موانع و مشکلات در سر راه کارکردهای بین المللی و حتی در زمینه انتقال منابع ناشی از فروش نفت خام می بینیم که این اظهارنظر های در دو قطب مخالف و متضاد مطرح می شود.»

این کارشناس اقتصادی ادامه می دهد: «به طور مثال رییس مجلس چندین ماه پیش با صراحت اشاره کردند که ریشه مشکلات به سوء تدبیرها بر می گردد و تحریم ها تاثیری کمتر از ۲۰درصدی را دارند. درحالیکه رییس جمهور وقت آن زمان علیرغم اینکه مدتی تحریم ها را کاغذپاره می دانست ولی در یکی دوسال گذشته به کرات اشاره کرد که ریشه مشکلات اقتصادی ایران ناشی از تحریم هاست. یعنی فارغ از اینکه کدام دلیل را دلیل اصلی تلقی کنیم نهایتا این است که تحریم ها در اقتصاد ایران نقش داشته است اما اینکه ضریب این تاثیر ۸۰ بوده است یا ۲۰بحثی دیگر است.»

به عقیده این استاد دانشگاه، «اگر به اشکالات مطرح شده در رابطه با سازمان تجارت جهانی یا WTO در دهه گذشته، از اول تمایل به عضویت ایران در این سازمان و درنهایت نیز پذیرفته شدن به عنوان عضو ناظر، تا به امروز نگاه کنیم، می بینیم این فرایند وارد تحولی جدی شده است یعنی ما تحت فشارهای فراتر از مناسبات سازمان تجارت جهانی هستیم. یعنی همان تحریم های سازمان ملل و شورای امنیت یا فرمان های یکجانبه وچندجانبه صادر شده از سوی آمریکا. بنابراین بحثسازمان تجارت جهانی در این فضا به بحثی درجه دو تبدیل شده است و تمرکز توان و ظرفیت های نظام تصمیم گیری باید بر بحثعادی سازی و مناسب سازی روابط متمرکز شود. مناسب سازی به این معنا که منافع ملی کشور در راس و جوهره تصمیمات لحاظ شود.»

خوش چهره این نکته را هم اضافه می کند: «من این را قبول ندارم که دولت های ایران تمایلی جدی برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی را از خود نشان نداده اند بلکه برعکس، تمایلات قوی در ایران برای این مورد وجود داشت. این که ایران نتوانست در سال های قبل تحریم به عضویت دائم سازمان تجارت جهانی دربیاید، اکراه طرف مقابل بود یعنی در ایران جریاناتی قوی تلاش می کردند که ایران را به سازمان تجارت جهانی وصل کنند. برخی ها منافشعان از قبیل منافع صنفی و برخی ها نیز فراتر از آن این موضع گیری را ایجاب می کرد. مثلا اتاق بازرگانی یا برخی از محافل بازرگانی در این زمینه تلاش جدی را انجام دادند اما موانع بیشتر از سوی طرف مقابل اعمال می شد. اگر چه جای تعجب داشت.»

وی ادامه می دهد: «من خودم در زمانی که در مجلس هفتم حضور داشتم چهار سال مکرر در نشست های روسای سازمان تجارت جهانی از طریق بین المجالس در ژنو شرکت کردم. حتی در یکی از این نشست ها سخنران بودم. اصل تجارت به صورت بحثی کلی بحثی پذیرفته شده است و ریشه تاریخی دارد. تمدن بشری با تجارت شکل گرفت؛ سومری ها، فنیقی ها و … ترویج اسلام از طریق تجارت صورت گرفت. اما انچه که امروزه سازمان تجارت جهانی، سازمان های مربوطه و ذیربط اقتصاد جهانی و نظام نئولیبرالیسم اقتصادی به سرکردگی آمریکا مطرح می کند تجارتی است که دو وجه دارد یعنی صادرات و واردات. بیشتر اساس حرف این است که موانع بر سر راه تجارت برداشته شود. این در ظاهر خیلی زبیاست اما زمانی که واقعیت ها را نگاه می کنیم منظور سازمان تجارت جهانی از موانع، موانعی است که توسط حکومت ها برای منافع ملی شان درسر راه ورود کالاهای کشورهای صنعتی، شرکت های چندملیتی، کشورهای درحال توسعه و کمتر توسعه یافته جهان اعمال می شود.»

به بیان دکتر محمد خوش چهره «بنابراین آنها تحت قالب های مختلف معقتدند که این کشورها نباید به نوعی جلوی واردات را بگیرند. که در نتیجه این کشورها مواجهند با سیل خروشانی از کالاهایی که توسط کشورهای صنعتی و شرکت های چندملیتی تولید شده و علاقه مندند که به بسط و گسترش بازار کالاهای خود در کشورهای دیگر مبادرت کنند. درمقابل این کشورها آب باریکه هایی از صادرات دارند که برای آن هم با چالش های جدی از جمله رقابت پذیری روبرو هستند یا اینکه اصلا اجازه ورود به بازارهایی که قبلا شرکای مختلف آن را دست پیدا کردند را ندارند. درحالیکه اگر کشوری بخواهد به بازاری کشوری دیگر وارد شود باید رقبای قبلی در آن بازار را کنار بزند. بعد برای این ورود باید ظرفیت های صادراتی، مزیت ها و قیمت هایی جدید ایجاد کند. من صادرات را نفی نمی کنم. در بهترین حالت یک کشور باید ظرفیت هایی برای صادرات ایجاد کند اما نه در شرایطی نابرابر.»

تجارت جهانی برای بسیاری از ایرانیان رویاست و به تصور برخی از مردم ایران نشانه ای از وجود یک شرایط مطلوب اقتصادی در داخل کشور است. اما محمد خوش چهره این تعبیر را با بیانی واضح تر روشن می سازد. او می گوید: «شما زمانی که الزامات سازمان تجارت جهانی را می پذیرید، یعنی ابتدا حاضرید ۱۰گل را بخورید درحالی که تمام تلاشتان این است که بتوانید به تیم حریف ۱گل بزنید؛ چون شما با برداشتن موانع مجبورید به سیل ورود واردات به کشور تن دهید. سپس در همین راستا تلاش کنید که روزنه ای از صادرات را پیدا کنید. یعنی شما در ابتدا ۱۰ به هیچ عقب می افتید. بعدا برای جبران این در طول زمان که به تدبیراتی عقلایی در داخل به سطحی برابر یا مزید بر آن دست یابید.»

خوش چهره نکته ای جالب را نیز اضافه می کند؛ نکته ای که نشان از تلاش برخی ها برای جلوگیری از توسعه و همچنین سنگ اندازی بر سر راه توسع اقتصادی خاورمیانه دارد. او بیان می کند: «جالب اینجاست که نفت که کالایی مهم و پرتقاضای جهانیست در معادلات سازمان تجارت جهانی هیچ جایگاهی ندارد. در واقع به علت آنکه کشورهای تولید کننده نفت کشورهایی در حال توسعه و خاورمیانه ای هستند و برای جلوگیری از رسیدن آنها به قدرتی قوی، این بند از معادلات این سازمان خارج شده است.»

نماینده مجلس شورای اسلامی در دوره هفتم، در آخر اینگونه اظهار می کند: بنابر این ماهیت سازمان تجارت جهانی ماهیتی سیاسی پیچیده است که باید آن را درک کرد. من تلاش برای پیوستن به سازمان های جهانی را نفی نمی کنم اما راه گذر توسعه ملی ما از سازمان تجارت جهانی نمی گذرد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات