در آستانه برگزاری اجلاس گروه هفت در شهر اویان فرانسه، انتظارات از دستاوردهای این نشست از هماکنون پایین توصیف میشود؛ نشستی که امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در یکی از آخرین ابتکارهای بزرگ دیپلماتیک دوران ریاستجمهوری خود میزبانی آن را بر عهده دارد و مهمترین چالشش، حفظ توجه و مشارکت دونالد ترامپ در گفتوگوهای مربوط به جنگ اوکراین و بحران ایران عنوان شده است.
به گفته پنج مقام فرانسوی و دیپلماتهای اروپایی، هدف اصلی این اجلاس نه دستیابی به توافقهای بزرگ، بلکه حفظ حضور و مشارکت ترامپ در گفتوگوها درباره جنگ روسیه در اوکراین و بحران انرژی ناشی از جنگ ایران است.
انتظارات از نتایج اجلاس نیز محدود است. برخلاف رویه سنتی گروه هفت، قرار نیست بیانیه مشترکی از سوی اقتصادهای بزرگ جهان منتشر شود. در عوض، برنامه این است که مجموعهای از بیانیههای محدود منتشر شود و مکرون نیز جمعبندی مباحث ژئوپلیتیکی را ارائه کند.
مکرون دلایل روشنی برای نگرانی درباره میزان اهمیت این اجلاس برای ترامپ دارد. او پیشتر تاریخ برگزاری نشست را بهگونهای تغییر داده است که با جشن تولد ترامپ تداخل نداشته باشد؛ مراسمی که رئیسجمهور آمریکا قصد دارد در آن یک مبارزه در قفس به سبک گلادیاتورها را در محوطه کاخ سفید تماشا کند.
برای بسیاری از دیپلماتهایی که راهی آلپ فرانسه شدهاند، موفقیت اجلاس بیش از هر چیز به حفظ روند دیپلماسی و نمایش وحدت بستگی دارد. یکی از دیپلماتهای اروپایی که به دلیل حساسیتهای دیپلماتیک نخواست نامش فاش شود، گفت: «اگر عکس خانوادگی وجود داشته باشد، موفقیتآمیز خواهد بود.»
یک مقام سابق دولت فرانسه که همچنان با همکاران پیشین خود در پروندههای اقتصادی در ارتباط است نیز اظهار داشت: «این مکانی است که آنها در آن صحبت خواهند کرد، اما مطمئن نیستم که چیزی از آن بیرون بیاید.»
از این رو، مکرون ناچار است از تمام تجربه خود در مدیریت نشستها و استفاده از شکوه و تشریفات فرانسوی برای جلب توجه ترامپ بهره بگیرد. این اجلاس همچنین یکی از آخرین فرصتهای مکرون برای ایفای نقش بهعنوان یک میزبان برجسته دیپلماتیک پیش از پایان دوران ریاستجمهوریاش و انتخابات سال آینده فرانسه به شمار میرود.
مکرون پیش از آغاز اجلاس اعلام کرد که مذاکرات گروه هفت بر موضوعاتی از جمله مواد معدنی حیاتی، هوش مصنوعی، انرژی، حفاظت از کودکان در فضای آنلاین و تجارت متمرکز خواهد بود.
او در کنار مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در پاریس گفت: «تنشهای تجاری برای رشد مضر هستند. ما به تجارت آزاد مبتنی بر قوانینی که به نفع همه باشد و امتناع از اجبار اقتصادی اعتقاد داریم و ما بحثی را در مورد کاهشعدم تعادلهای کلان اقتصادی آغاز کردهایم.»
با این حال، اروپاییها نگرانند که ترامپ آنها را جدی نگیرد؛ زیرا از نگاه آنها رهبران اروپایی در ضعیفترین موقعیت سالهای اخیر قرار دارند. مکرون در ماههای پایانی ریاستجمهوری خود قرار دارد، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، برای بقای سیاسی خود تلاش میکند و روابط گرم پیشین ترامپ با فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، نیز طی ماههای اخیر رو به سردی گذاشته است.
یکی از مقامات اتحادیه اروپا در این باره گفت: «علیرغم تمام تلاشهای ریاست جمهوری فرانسه، فرمت گروه ۷ بخش زیادی از اهمیت خود را از دست داده است.»
به اعتقاد ناظران، حتی اگر در اویان توافقی درباره اوکراین، گرینلند یا خاورمیانه حاصل شود، احتمال ماندگاری آن چندان زیاد نیست. یک مقام سابق دولت فرانسه در این زمینه گفت: «ترامپ چیزی میگوید و روز بعد نظرش را عوض میکند. او قادر به گفتن چیزی و پایبندی به آن نیست.»
یک مقام اروپایی دیگر نیز اظهار داشت: «برای ترامپ، این نمایش قدرت است و نشان میدهد که او با شش اقتصاد بزرگ جهان دوست است. و این فرصتی است تا نشان دهد که او رئیس است، نه مکرون.»
در آستانه اجلاس، مکرون برای جلب رضایت ترامپ تلاشهای متعددی انجام داده است. علاوه بر تغییر تاریخ نشست، او رئیسجمهور آمریکا را برای صرف شام در کاخ ورسای، همزمان با برنامههای گرامیداشت دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا، دعوت کرده است.
به گفته مقامات فرانسوی، این تلاشها تا حدی مؤثر بوده و دو رئیسجمهور به طور منظم با یکدیگر گفتوگو میکنند؛ موضوعی که پس از دورهای از تنش در روابط، از جمله انتشار یک پیام خصوصی مکرون توسط ترامپ پیش از نشست داووس در ماه فوریه، پیشرفت محسوب میشود.
یک دیپلمات اروپایی دیگر نیز گفت: «با وجود مچانداختنهای گاهبهگاه در مقابل دوربینها، به نظر میرسد رابطه نسبتاً خوب است.»
مارک کارنی نیز روز جمعه در پاریس اظهار داشت: «ترامپ و مکرون هر دو در دوره اول ریاست جمهوری آقای ترامپ رئیس جمهور بودند و من معتقدم که سبک رئیس جمهور مکرون… که مستقیم - ملموس و جاهطلبانه است - برای پیشرفت با همه شرکای گروه ۷، از جمله رئیس جمهور ترامپ، بسیار مناسب است.»
با وجود این، انتظار میرود جنگ اوکراین و بحران خاورمیانه بر دستور کار اجلاس سایه بیندازد. مقامات فرانسوی میگویند جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و همچنین تسلط تهران بر تنگه هرمز که موجب افزایش قیمت جهانی انرژی شده، مهمترین محور گفتوگوها خواهد بود.
در همین راستا، تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، روز سهشنبه برای رایزنی با مکرون و دیگر رهبران درباره راههای ترغیب ترامپ به برقراری صلح در منطقه، راهی فرانسه خواهند شد.
یک دیپلمات اروپایی دیگر گفت: «ما نمیتوانیم فقط نقشی نمادین ایفا کنیم. ما باید بر وضعیت تنگه هرمز تأثیر بگذاریم.»
او افزود: «اما در حال حاضر تصمیمات بدون ما گرفته میشوند، همانطور که در اوکراین گرفته میشوند.»
با این حال، اروپاییها اذعان دارند که اهرم فشار محدودی در اختیار دارند و قصد دارند در اجلاس گروه هفت، پیشنهاد خود برای تشکیل یک مأموریت دریایی چندملیتی بهمنظور تأمین امنیت تنگه هرمز پس از پایان درگیریها را مطرح کنند.
پاسکال کانفاورو، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه، گفت: «ما همچنان خواستار خویشتنداری خواهیم بود، زیرا تشدید خشونت برای همه ما و… اقتصادهای خودمان منفی است. و [ما] با پیشنهاد خود برای استقرار یک مأموریت دریایی چندملیتی، پیشگیرانه عمل میکنیم.»
همچنین، پس از اعلام ترامپ درباره توافق با ایران، کشورهای اروپایی اکنون تحت فشار قرار گرفتهاند تا پیشنهادهای خود درباره کمک به ایران را عملی کنند.
در پرونده اوکراین نیز مکرون قصد دارد بر این نکته تأکید کند که اروپا اکنون، مطابق خواسته ترامپ، سهم اصلی حمایت از کییف را بر عهده گرفته است. به گفته یکی از مقامات دفتر مکرون: «اروپاییها تقریباً ۱۰۰ درصد کمک به اوکراین را پرداخت میکنند. مهم است که سایر شرکای گروه هفت، به ویژه ایالات متحده… حداقل، موضع خود را در مورد اوکراین تضعیف نکنند.»
پس از آنکه در ابتدا حضور ولادیمیر زلنسکی در اجلاس منتفی شده بود، برگزارکنندگان اکنون برای روز سهشنبه یک نشست دوساعته با رئیسجمهور اوکراین برنامهریزی کردهاند تا ترامپ را متقاعد کنند که اوکراین اکنون در موقعیت برتر قرار دارد.
یک دیپلمات اروپایی در این باره گفت: «ترامپ برندگان را دوست دارد.» او با اشاره به وام ۹۰ میلیارد یورویی اتحادیه اروپا، مشکلات ارتش روسیه در خطوط مقدم و همکاری دفاعی اوکراین با کشورهای خلیج فارس افزود: «سال گذشته، زلنسکی کارتها را در دست نداشت. اما اوضاع تغییر کرده است.»
همزمان که فرانسه، آلمان و بریتانیا نقش پررنگتری در تلاشهای احتمالی برای صلح با روسیه بر عهده میگیرند، دولتهای اروپایی امیدوارند از فرصت حضور ترامپ در اجلاس استفاده کنند و او را از هرگونه اقدام دیپلماتیک پرریسک در قبال مسکو منصرف سازند.
با این حال، تحقق این اهداف در نهایت به حضور و مشارکت واقعی ترامپ در نشستها بستگی دارد. یک مقام سابق دولت فرانسه در پایان گفت: «ما میتوانیم از این موضوع خوشحال باشیم، این حداقل کار است. در غیر این صورت، گروه هفت واقعاً از بین میرفت.»
