منابع رسانه‌ای و اطلاعاتی مدعی‌اند چین موفق شده است چهار مرکز جاسوسی در خاک کوبا و در فاصله تنها ۹۰ مایلی از مرزهای آمریکا ایجاد کند؛ موضوعی که در پی اعمال تحریم‌های واشنگتن علیه دو شرکت چینی فعال در کوبا، به تنش تازه‌ای در روابط پکن و واشنگتن دامن زده است.
وزارت خارجه چین در واکنش به این تحریم‌ها، آمریکا را به تلاش برای برهم زدن همکاری‌های پکن و هاوانا متهم کرد. واشنگتن دو شرکت چینی «CEIEC» و «C&H» را به تأمین تجهیزات نظامی، قطعات فناوری و سامانه‌های امنیتی برای نیروهای مسلح کوبا متهم کرده است.
آمریکا پیش‌تر در سال ۲۰۲۰ شرکت CEIEC را به دلیل تأمین فناوری‌های نظارتی برای ونزوئلا تحریم کرده بود، اما محدودیت‌های جدید فعالیت این شرکت در کوبا را نیز هدف قرار می‌دهد. به این ترتیب، دامنه اتهامات واشنگتن از همکاری‌های اطلاعاتی فراتر رفته و زنجیره تأمین تجهیزات مورد استفاده ارتش کوبا را نیز دربر گرفته است.
شرکت‌های چینی در مظان اتهام
به ادعای واشنگتن، دو شرکت چینی از یک شرکت کوبایی به نام «سوسیداد مرکانتیل دونا» به‌عنوان پوششی برای تأمین نیازهای تسلیحاتی و فناوری وزارت دفاع کوبا استفاده کرده‌اند. این شرکت کوبایی نیز اوت گذشته به دلیل انجام معاملات تسلیحاتی با منشأ چینی و روسی تحریم شده بود.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اول مه گذشته با امضای فرمانی اجرایی، برای نخستین بار تحریم‌های ثانویه علیه بانک‌های خارجی طرف معامله با نهادهای تحریم‌شده کوبایی را اعمال کرد. بسته تحریمی نوامبر نیز امکان هدف قرار دادن شرکت‌های فعال در بخش‌های الکترونیک، صنایع تولیدی، دریایی و فناوری در کوبا، از جمله شرکت‌های خارجی، را فراهم می‌کند.
چهار پایگاه اطلاعاتی چین در کوبا
روابط واشنگتن و پکن در ماه‌های اخیر در پی اتهام آمریکا مبنی بر ایجاد پایگاه‌های پیشرفته اطلاعاتی چین در کوبا و استفاده از آنها برای جاسوسی از خاک آمریکا، بیش از پیش متشنج شده است.
منابع امنیتی و اطلاعاتی آمریکا می‌گویند چین سالانه چندین میلیارد دلار به کوبا پرداخت می‌کند تا تأسیسات جاسوسی در این کشور ایجاد و توسعه یابد. به گفته این منابع، این مراکز احتمالاً از سال ۲۰۱۹ تجهیز شده‌اند و فعالیت‌های کنونی عمدتاً بر گسترش و به‌روزرسانی آنها و آماده‌سازی برای دریافت اطلاعات ماهواره‌ای متمرکز است.
منابع نزدیک به کاخ سفید مدعی‌اند چین ساخت چهار مرکز جاسوسی در کوبا را تکمیل کرده است؛ موضوعی که به گفته آنها زنگ خطر را در پنتاگون به صدا درآورده است.
این تأسیسات در چهار منطقه «بیخوکل»، «ال‌سالائو»، «واخای» و «کالاباثار» قرار دارند. به نقل از برخی نظامیان جداشده از ساختار ارتش کوبا، شماری از این مراکز به مقرهای واحد جنگ الکترونیک در سازمان اطلاعات نظامی کوبا تعلق دارند.
این ادعاها با گزارش‌های وزارت خارجه آمریکا در ماه ژوئیه همخوانی دارد که بر اساس آنها، چین مدیریت سه مورد از ۱۸ مرکز اطلاعاتی مستقر در کوبا را برعهده دارد. روسیه نیز دو مرکز را اداره می‌کند و شمار کارکنان مراکز اطلاعاتی روسیه و چین از سال ۲۰۲۳ تاکنون سه برابر شده است.
برخی رسانه‌های آمریکایی نیز به نقل از مقام‌های این کشور گزارش داده‌اند که شماری از این تأسیسات با مشارکت مسکو و پکن و همکاری مقام‌های کوبایی اداره می‌شوند.
بیخوکل؛ مهم‌ترین پایگاه جاسوسی چین
با وجود محدودیت‌های شدید کوبا در انتشار اطلاعات میدانی درباره این مراکز، گزارش‌ها حاکی از آن است که پایگاه «بیخوکل» مهم‌ترین تأسیسات اطلاعاتی چین در این جزیره به شمار می‌رود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز حضور توانمندی‌های نظامی و اطلاعاتی کشورهای خارجی در فاصله حدود ۹۰ مایلی فلوریدا را تهدیدی جدی برای امنیت ایالات متحده دانسته است.
در مقابل، به نظر نمی‌رسد چین قصد داشته باشد مانند ونزوئلا از متحد کوبایی خود فاصله بگیرد. گو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، ضمن تأکید بر اتخاذ همه اقدامات لازم برای حمایت از شرکت‌های این کشور، از کمک اقتصادی پکن به هاوانا شامل ۸۰ میلیون دلار و ۹۰ هزار تن برنج خبر داده است.
تشدید فشارهای آمریکا بر چین در کوبا را می‌توان بخشی از تلاش دولت ترامپ برای محدود کردن نفوذ پکن در آمریکای لاتین دانست؛ آن هم در آستانه آغاز به کار کنگره و مجلس نمایندگان با اکثریت جدید دموکرات‌ها که ممکن است در برابر اجرای سیاست‌های مبتنی بر دکترین مونرو در نیمکره غربی نقش بازدارنده ایفا کنند.
دولت ترامپ با عبور از طرح اتهامات اطلاعاتی، اکنون تأمین‌کنندگان چینی را نیز هدف گرفته و توپ را به زمین پکن انداخته است تا میزان جدیت واکنش این کشور به فشارهای واشنگتن مشخص شود.
