روزنامه "نیزاویسیمایا گازیهتا" در تحلیلی درباره نتایج سال 2025، نوشته است: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا از همان مرحله مبارزات انتخاباتی هشدار داده بود که در درگیری نظامی بین روسیه و اوکراین از راهبرد دولت جو بایدن فاصله خواهد گرفت و بهجای تلاش برای تحمیل شکست بر روسیه، بهدنبال آشتی دادن طرفهای درگیر خواهد بود. او این درگیری را با اطمینان در زمره آن دسته از بحرانهایی قرار میداد که به تعبیر خودش میتوان آنها را «آسان و سریع» پایان داد، ولی تحولات سال گذشته نشان داد که او در این ارزیابی خود دچار اشتباه شده بود.
نخستین نشانه روشن از اینکه ترامپ قصد ادامه سیاستهای بایدن در قبال این درگیری را ندارد، مذاکرات جنجالی ماه فوریه در دفتر بیضی کاخ سفید بود که در آن ولودیمیر زلنسکی همزمان از سوی ترامپ و معاونش جیدی ونس مورد بازخواست قرار گرفت و این برخورد بهخوبی رویکرد جدید کاخ سفید را نشان میداد، رویکردی که بر اساس آن، ایالات متحده نه متحد اوکراین در مقابله با روسیه، بلکه میانجی بین دو طرف درگیر است. در این رابطه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هدف ترامپ را چنین صورتبندی کرد: هر دو کشور باید به امتیازدهی متقابل تن دهند و به صلحی سازشکارانه برسند و در صورت مخالفت، ایالات متحده بر هر دو طرف فشار وارد خواهد کرد.
نهتنها زلنسکی که در ابتدا نتوانست لحن مناسبی برای گفتوگو با ترامپ انتخاب کند، بلکه متحدان اروپایی واشنگتن در ناتو نیز دچار شوک شدند. آنها در طول سال، رئیسجمهور آمریکا را به این متهم میکردند که قصد دارد اوکراین را «تحویل» روسیه دهد، صلح را امضا کند و به جایزه نوبل مورد نظر خود برسد.
در مقابل، مواضع کرملین بدون تغییر باقی ماند. ولادیمیر پوتین در پایان سال در نشستی با مقامات وزارت دفاع تأکید کرد: «اهداف عملیات ویژه محقق خواهد شد، البته ما ترجیح میدهیم این کار را با ابزار دیپلماسی انجام دهیم و علل ریشهای درگیری را برطرف کنیم.» روسیه تلاش میکرد گفتوگو با آمریکا بهگونهای پیش برود که قطع نشود و در صورت امکان، فقط به اوکراین محدود نماند.
مهلتهایی که ترامپ چند بار برای دستیابی به صلح تعیین کرده بود، با سرعت و سهولت عجیبی تغییر میکردند، اما صلح در اوکراین همچنان محقق نمیشد. بهتدریج از خوشبینیهای اغراقآمیز در کاخ سفید کاسته شد. یکی از نقاط عطف مهم روند صلح، دیدار ترامپ و پوتین در 15 آگوست در آلاسکا و در شهر انکوریج بود. حتی محل برگزاری این نشست نشان داد که رئیسجمهور آمریکا حاضر است برای پایان دادن به درگیری، امتیازهای قابل توجهی بدهد. در روسیه از «روح حاکم بر نشست انکوریج» سخن گفته شد، یعنی نوعی رابطه جدید با آمریکا که برخلاف اروپا، بر حمایت بیقیدوشرط از اوکراین استوار نیست.
بعد از نشست سران آلاسکا، روند مذاکرات صلح کمی تغییر یافته و نقش اصلی در آن را نه دیپلماتهای حرفهای، بلکه چهرههایی غیرکلاسیک ایفا کردند: از سوی آمریکا، فرستاده ویژه رئیسجمهور استیون ویتکاف و داماد دونالد ترامپ جرد کوشنر که پیش از این کمتر در عرصه سیاسی حضور داشت. و از طرف روسیه نیز کیریل دیمیترییف، مدیرعامل صندوق سرمایهگذاری مستقیم روسیه و نماینده ویژه پوتین در امور همکاریهای اقتصادی خارجی مذاکره کننده اصلی بود.
بدین ترتیب مذاکرات بعدی تا حد زیادی بر پایه تماسهای این افراد و مطابق با «طرح صلح پیشنهادی ترامپ» شکل گرفت، طرحی که شامل پیشنهادهایی برای پایان دادن به مناقشه بود که از ماه نوامبر تا به امروز مذاکرات بر سر آنها بین نمایندگان اروپا، روسیه، آمریکا و اوکراین جریان دارد و امیدها به پایان یافتن این جنگ، دقیقاً به نتیجه همین مذاکرات گره خورده و در ماه ژانویه نیز ادامه خواهد داشت.
