در شرایطی که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۱۰ اسفند ۱۴۰۴) جنگ تمامعیار اسرائیل و آمریکا علیه ایران آغاز شده، تازهترین تحلیلها از بودجه و گزارشهای بانک مرکزی اسرائیل نشان میدهد اقتصاد این رژیم که پس از طوفانالاقصی در سال ۲۰۲۳ وارد گرداب مخارج نظامی شده بود، اکنون پس از دو سال نبرد بیامان در جبهههای مختلف، نفسهای آخر خود را میکشد.این گزارش با استناد به جدیدترین آمارهای رسمی و بینالمللی، تصویری از فشار مالی بر خزانۀ رژیم صهیونیستی ترسیم میکند.
بلعیده شدن بودجه توسط غول نظامی و هزینههای سنگین عملیات جنگندهها
برجستهترین نشانه این بحران، جهش بیسابقۀ بودجه امنیتی در دوران جنگ با ایران است. بر اساس آمارهای بهدستآمده، بودجۀ وزارت جنگ اسرائیل که در سال ۲۰۲۳ معادل ۶۰ میلیارد شکل بود، در لایحۀ بودجۀ ۲۰۲۶ به ۱۳۰ میلیارد شکل (حدود ۳۶ میلیارد دلار) افزایش یافته است .در تازهترین اقدام، شامگاه ۱۴ مارس، دولت اسرائیل ۲.۶ میلیارد شکل دیگر (۸۲۵ میلیون دلار) برای "خرید فوری تجهیزات امنیتی" به بودجه نظامی افزود. رسانههای اسرائیلی این تصمیم را ناشی از "کمبود حاد مهمات و موشکهای رهگیر" در نبرد با ایران اعلام کردند . به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، هزینۀ جنگ جاری با ایران برای اسرائیل تاکنون به ۲۲ میلیارد شکل (۷ میلیارد دلار) رسیده که شامل ۱۲ میلیارد شکل هزینه مهمات و ۵ میلیارد شکل هزینه عملیاتی جنگندههاست .منابع اقتصادی بینالمللی همچنین گزارش دادهاند که هزینۀ رهگیری یک موشکباران ایران میتواند به ۲۸۰ میلیون دلار برسد که خود عامل مهمی در تحلیل سریع منابع مالی و دفاعی اسرائیل است .
کاهش رشد و تورم فزاینده در سایۀ جنگ با ایران
وزارت دارایی اسرائیل اواخر شب سهشنبه اعلام کرد پیشبینی رشد اقتصادی خود برای سال ۲۰۲۶ را به دلیل عملیاتهای جاری علیه ایران از ۵.۲ درصد به ۴.۷ درصد کاهش داده است. این وزارتخانه تأکید کرد این تجدید نظر منعکسکننده اختلال در فعالیتهای تجاری ناشی از فراخوانی گستردۀ نیروهای ذخیره و تعطیلی موقت بخشهایی از اقتصاد است .همزمان، وزارت دارایی اسرائیل در نامهای به فرماندهی جبهۀ داخلی نسبت به هزینۀ هنگفت جنگ با ایران هشدار داد. بر اساس این نامه، جنگ جاری با توجه به محدودیتهای فعلی بر فعالیتهای اقتصادی، هفتهای ۹.۴ میلیارد شکل (حدود ۳ میلیارد دلار) برای اسرائیل هزینه دارد .این در حالی است که دولت نتانیاهو مجبور شده است سقف کسری بودجه را برای سال ۲۰۲۶ از ۳.۹ درصد به ۵.۱ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهد و ۳۲ میلیارد شکل (۱۰.۳ میلیارد دلار) هزینۀ دفاعی اضافی تصویب کند .منابع بینالمللی نیز از تخصیص بستۀ مالی اولیۀ ۱۳ میلیارد دلاری تلآویو برای تامین مالی رویارویی مستقیم با ایران خبر دادهاند که شامل هزینههای پر کردن انبارهای مهمات و حقوق سربازان ذخیره میشود .
اسرائیل به استقبال ریاضت میرود
دولت نتانیاهو در اقدامی بیسابقه برای مهار این طوفان مالی، دست به دامن ریاضت اقتصادی شده است. بر اساس مصوبۀ جدید، همۀ وزارتخانهها ملزم به کاهش ۳ درصدی بودجه خود شدند تا بخشی از هزینۀ سرسامآور جنگ تأمین شود . این تصمیم همزمان با تصویب کاهشهای شدید و جامع در بودجۀ وزارتخانههای غیرنظامی به ارزش ۳۲۰ میلیون دلار اتخاذ شد که بخشهای حیاتی مانند آموزش (۶۱ میلیون دلار)، بهداشت (۴۴ میلیون دلار) و رفاه اجتماعی را تحت تأثیر قرار داده است .کارشناسان اقتصادی نسبت به این سیاستها هشدار میدهند و تأکید میکنند که کاهش بودجۀ خدمات عمومی به نفع دفاع، به فشارهای اجتماعی و کاهش نرخهای رشد اقتصادی منجر خواهد شد. انتظار میرود رشد اقتصادی برای سال ۲۰۲۶ در صورت ادامه عملیات نظامی برای بیش از شش هفتۀ دیگر، به سطوحی بین ۲ تا ۲.۵ درصد کاهش یابد .
چشمانداز تاریک اقتصادی در سایۀ تداوم جنگ
نگاهی به آمارهای رسمی نشان میدهد کسری بودجه دوازده ماهۀ منتهی به پایان فوریه ۲۰۲۶ به ۱۰۱ میلیارد شکل (۴.۷ درصد تولید ناخالص داخلی) رسیده بود ، اما این آمار هنوز هزینههای جنگ با ایران را که از آخرین روز فوریه آغاز شد، منعکس نمیکند. پیشبینی میشود با احتساب هزینههای جنگ و کاهش فعالیت اقتصادی، کسری بودجه در گزارش بعدی وزارت دارایی به شدت افزایش یابد .بدهی عمومی اسرائیل نیز از پایان سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۱۲ درصد تولید ناخالص داخلی جهش داشته و ارزش کل این بدهی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود که فشارهای بلندمدتی را بر نسلهای آینده و کل اقتصاد وارد میکند . کمکهای آمریکا نقشی محوری در تداوم عملیات نظامی ایفا میکند، بهگونهای که به گفتۀ ناظران، در صورت قطع حمایتهای مالی واشنگتن، تلآویو نمیتواند جنگ را بیش از حدود شش هفته ادامه دهد .تحلیل مؤسسات بینالمللی مانند اساندپی گلوبال نیز حاکی از آن است که تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، خطر اختلال در بازارهای انرژی و زنجیرۀ تأمین را به همراه داشته و نفت خام برنت به بالای 100 دلار در هر بشکه صعود کرده است . مؤسسۀ چتمهاوس نیز هشدار داد هرگونه اختلال در تنگۀ هرمز که حدود یکچهارم نفت دریابرد جهان از آن عبور میکند، پیامدهای فوری برای بازارهای انرژی جهانی دارد .
بنابراین اقتصاد اسرائیل در شرایطی که با محدودیت توانایی آمریکا برای کمک مالی جدید به دلیل درگیری مستقیمش با ایران مواجه است، وارد حساسترین مقطع تاریخ خود شده و چالشهای ناشی از این جنگ فرسایشی، آیندۀ اقتصادی این رژیم را در هالهای از ابهام فرو برده است .
