دیدار روز یکشنبه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی در پیونگیانگ، تنها به یک دلیل بسیار حائز اهمیت است. مسئله صرف انجام این دیدار نیست؛ چرا که این دو نفر همین یک سال پیش در پکن، همزمان با رژه نظامی عظیم به مناسبت هشتادمین سالگرد تسلیم بیقیدوشرط ژاپن در برابر نیروهای متفقین و پایان جنگ جهانی دوم، با هم دیدار کردند. آنچه باعث شگفتی است، نفس سفر شی جینپینگ است.
رهبر چین از سال ۲۰۱۹ به پیونگیانگ سفر نکرده بود و در سالهای اخیر نیز به تدریج از سفرهای خود کاسته است. این روزها رهبران جهان مانند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و ولادیمیر پوتین، رهبر روسیه، معمولاً خودشان برای دیدار با او به چین میروند.
«ویلیام یانگ»، تحلیلگر ارشد بخش شمال شرق آسیای «گروه بحران» به الجزیره گفت: «باید به خاطر داشته باشیم که شی جینپینگ در این مدت واقعاً سفر خارجی زیادی نداشته است. روند فزاینده فعلی این است که رهبران خارجی برای دیدار با او راهی پکن میشوند. اینکه شی جینپینگ خودش تصمیم گرفته به پیونگیانگ سفر کند، نشاندهنده سطح اهمیتی است که چین برای این سفر قائل است.»
با این حال، یانگ معتقد است که شی ممکن است اکنون در بحبوحه نگرانیها درباره روابط کره شمالی و روسیه دست به این سفر زده باشد
پایان دوران «برادر بزرگتر»؟
بهطور سنتی، پکن همواره نقش «شریک بزرگتر» را در روابط چین و کره شمالی ایفا میکرد؛ چرا که بر اساس برآورد سال ۲۰۲۲ «کمیته ملی کره شمالی» (یک نهاد غیرانتفاعی مستقر در آمریکا)، کره شمالی برای تأمین نزدیک به ۹۵ درصد از تجارت خود به شدت به چین وابسته بود.
با این حال، این پویایی از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ در حال تغییر بوده است. کره شمالی تسلیحات حیاتی، توپخانه و نیروی انسانی در اختیار روسیه قرار داده و ناظران معتقدند این کشور به تداوم کارکرد ماشین جنگی مسکو کمک کرده است.
«مؤسسه راهبرد امنیت ملی» کره جنوبی که یک مرکز پژوهشی با بودجه دولتی است، برآورد میکند که مسکو از سال ۲۰۲۳ تاکنون، مبلغی بالغ بر ۱۴.۴ میلیارد دلار به کره شمالی برای اعزام نیرو و صادرات «توپخانه، گلولههای جنگی و موشکهای هدایتشونده و بالستیک» پرداخت کرده است.
در این گزارش آمده است که کره شمالی احتمالاً تنها بین ۵۸۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد دلار از این مبلغ را به صورت «کالا» دریافت کرده است؛ این بدان معناست که بر اساس ترجمه متن، «احتمال زیادی وجود دارد که بخش عمده پرداختهای مسکو در قالب فناوریهای حساس نظامی یا قطعات و مواد دقیق مرتبط بوده باشد که رصد آنها از طریق ماهواره دشوار است.»
یانگ گفت با وجود اینکه چین دارای یک پیمان دفاعی متقابل با کره شمالی است، اما همچنان نسبت به دستیابی کره شمالی به فناوریهای نظامی جدید ابراز نگرانی میکند.
او گفت: «پکن همواره در ارائه کمکهای نظامی به کره شمالی بسیار محتاط بوده است، زیرا آنها یک کره شمالیِ به لحاظ نظامی قویتر را لزوماً به نفع خود نمیدانند. یک کره شمالی که به دلیل روابطش با روسیه از نظر نظامی جریتر شده باشد، میتواند منبع بالقوهای برای برهم زدن توازن قدرت و وضع موجود در شبهجزیره کره باشد.»
به گزارش رسانههای کره شمالی و «مؤسسه نیروی دریایی آمریکا»، پیونگیانگ از ابتدای سال جاری تاکنون ۸ پرتاب موشکی انجام داده و در ماه مه از یک موشک کروز تاکتیکی جدید با هدایت هوش مصنوعی رونمایی کرده است.
در اوایل این هفته نیز رسانههای دولتی کره شمالی تصاویری از بازدید کیم از یک کارخانه جدید «مواد هستهای تسلیحاتی» منتشر کردند که قرار است برای گسترش توانمندی هستهای پیونگیانگ با «سرعتی فزاینده» مورد استفاده قرار گیرد.
نوسان در تنشها
کره شمالی از سال ۱۹۵۰ از نظر فنی در وضعیت جنگ با کره جنوبی قرار دارد و این مناقشه تنها با یک توافقنامه آتشبس در سال ۱۹۵۳ متوقف شده است. دو کشور توسط یک منطقه غیرنظامی به طول ۲۵۰ کیلومتر (۱۵۵ مایل) از هم جدا شدهاند که شبهجزیره کره را به دو نیم تقسیم میکند.
تنشها در طول سالها به شدت نوسان داشته و در سال ۲۰۲۴، زمانی که کیم هدف بلندمدت اتحاد دو کره را کنار گذاشت، به پایینترین حد خود در دوران اخیر رسید.
به گفته ناظران، او از آن زمان تا حد زیادی ارتباطات خود را قطع کرده است. روز جمعه، وزارت امور خارجه کره جنوبی ابراز امیدواری کرد که سفر شی بتواند «نقشی سازنده در رسیدگی به مسائل مربوط به شبهجزیره کره ایفا کند»؛ موضوعی که نشان میدهد سئول احتمالاً از رهبر چین لابی کرده تا برای بهبود روابط تلاش کند.
«چونگ دونگ-یونگ»، وزیر وحدت کره جنوبی نیز ماه گذشته بهطور جداگانه به خبرنگاران گفت که انتظار دارد این دو رهبر درباره دیدار احتمالی کیم و ترامپ در اواخر امسال گفتگو کنند.
شی همچنین ممکن است از دیگر تحولات امنیتی در شرق آسیا، از جمله اخبار مربوط به پیمان احتمالی پشتیبانی لجستیک نظامی میان کره جنوبی و ژاپن نگران باشد؛ موضوعی که اواخر هفته گذشته در جریان نشست مقامات دفاعی منطقه در «گفتگوی شانگری-لا» در سنگاپور مطرح شد.
در حالی که روابط چین و کره جنوبی با نوسان همراه است، پیوندهای این کشور با ژاپن به دلیل خصومتهای دیرینه ناشی از اشغال چین توسط ژاپن امپراتوری در دهههای ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، تیره و تار است. پکن همچنین به اقدامات اخیر توکیو برای گسترش ارتش دوفاکتو (عملی) خود اعتراض کرده است.
