نشریه آمریکایی فارن پالیسی که بهطور تخصصی در موضوعات بینالمللی فعالیت میکند، در تحلیل اخیر خود نوشت: «[آیتالله] مجتبی خامنهای در حال برنامهریزی برای یک جنگ طولانی است و انتصابهای جدید او، خطوط کلی استراتژی نظامیاش را آشکار کرد.»
این نشریه آمریکایی در خصوص بازسازی ساختار فرماندهی ایران نوشت: «رهبر ایران در مجموعهای گسترده از انتصابات، فرماندهی ارشد ایران را بهطور مؤثر بازسازی کرده و نهادهای مسئول مدیریت جنگ و دیپلماسی را سازماندهی مجدد کرده است. این انتخابها نشان میدهد که تهران در حال بازسازی نهاد امنیتی خود پیرامون درسهای جنگ و آماده شدن برای یک رویارویی طولانیمدت با ایالاتمتحده و اسرائیل است.»
نویسنده این مقاله معتقد است که ساختار جدید فرماندهی نظامی ایران، نشاندهنده تأکید بیشتر بر عملیات تهاجمی و تحمیل هزینههای شدیدتر برای تقویت بازدارندگی و ادغام دقیقتر سیاستهای نظامی، اقتصادی، دیپلماتیک و امنیت داخلی است.
همچنین در خصوص ترکیب این ساختار با موضوع دیپلماسی و مذاکره نوشت: «این انتصابات نشان میدهد که تهران در تلاش است دیپلماسی را با مفهوم سختتری از بازدارندگی، که بر حفظ و تقویت توانایی خود در آسیب رساندن به دشمنانش متمرکز است، ترکیب کند تا مذاکرات بهجای مکث دیگری قبل از درگیری مجدد، به یک توافق پایدار منجر شود.»
او در خصوص انتصاب سرلشکر رضایی به دبیری شعام توضیح داد: «رضایی مدتهاست بهعنوان یک متفکر استراتژیک و نهادساز در درون نهاد نظامی ایران شناخته میشود. در طول 16 سال فرماندهی سپاه، او در تبدیل آن به یک سازمان نظامی گسترده کمک کرد و نیروهای زمینی، هوایی و دریایی آن را توسعه داد. بنابراین نقش او فراتر از کمک به هدایت جنگ ایران و عراق، به ایجاد نهادها و قابلیتهایی گسترش یافت که نحوه اعمال قدرت نظامی ایران را برای دهههای آینده شکل میداد.»
فارن پالیسی ادامه داد: «بقیه انتصابات [آیتالله] خامنهای نیز این تصویر را تقویت میکند. علی عبداللهی، رئیس جدید ستاد کل نیروهای مسلح، موظف به تکمیل ادغام قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در ستاد کل شده است؛ سازماندهی مجددی که فرماندهی و هماهنگی در زمان جنگ را متمرکزتر خواهد کرد. مأموریت او بر آمادگی برای تهدیدهای متعارف، مدرن، شناختی و ترکیبی، تأکید دارد.در همین حال، احمد وحیدی رسماً بهعنوان فرمانده سپاه پاسداران انتخاب شد. آیتالله خامنهای به او دستور داده است که ضمن حفظ آمادگی برای عملیات تهاجمی قدرتمند علیه دشمن، بازدارندگی حداکثری را دنبال کند. رویهمرفته، این اقدامات نشاندهنده تلاشی برای ادغام فرماندهی زمان جنگ ایران در عین پذیرش شکلی تهاجمیتر از بازدارندگی است که در آن، حملات دشمن، با مقابلهبهمثل بیشتری روبرو میشوند تا آنها را متقاعد کنند که هر دور جدید درگیری، آنها را در موقعیت بدتری قرار میدهد.»
فارن پالیسی در خصوص نیروی دریایی سپاه گزارش داد: «علی عظمایی که جایگزین علیرضا تنگسیری شده، در زمانی مسئولیت را بر عهده میگیرد که کنترل تنگه هرمز به مهمترین منبع اهرم فشار ایران بر واشنگتن و اقتصاد جهانی تبدیل شده است. مأموریت او بر آمادگی رزمی بیشتر، نظارت اطلاعاتی و هماهنگی با نیروی دریایی منظم و سایر نهادهای دولتی تأکید دارد.»
این نشریه آمریکایی در خصوص رئیس جدید سازمان بسیج نوشت: «در داخل، حسین طائب، رئیس سابق اطلاعات سپاه بهعنوان رئیس بسیج به جایگاه برجستهای بازگردانده شده است. به طائب دستور داده شده که "شبکه اطلاعات عمومی" خود را تقویت کند، از فناوریهای جدید بهره ببرد و سازماندهی در سطح محله را تعمیق بخشد.»
تهران راهبرد قبل از جنگ را تکرار نمیکند
به عقیده فارن پالیسی، پس از خروج ایالاتمتحده از برجام، تهران عمدتاً آنچه را که بهعنوان «صبر استراتژیک» شناخته میشود، دنبال کرد و پاسخهای خود به تحریمها، ترورها، خرابکاریها و حملات اسرائیل را تنظیم کرد و درعینحال به دنبال جلوگیری از درگیری گستردهتر و حفظ فضا برای دیپلماسی بود.
اما تهران اکنون معتقد است که این خویشتنداری، نتیجه معکوس داشته و این برداشت را در واشنگتن و اسرائیل تقویت کرده است که ایران ضعیف و آسیبپذیر، پاسخهای آن قابل پیشبینی و هزینههای حمله به آن قابل مدیریت است.
بنابراین، درسی که از جنگهای پس از ژوئن ۲۰۲۵ گرفته شده، صرفاً این نیست که ایران به قابلیتهای نظامی بیشتری نیاز دارد؛ بلکه باید تمایل خود را برای استفاده از آنها به روشهایی نشان دهد که هزینههای نظامی و اقتصادی شدیدی را تحمیل کند؛ تا دشمنان خود را از تشدید دوباره تنش منصرف نمایند.
تهران در بعد اقتصادی چه میکند؟
بر اساس مقاله فارن پالیسی، در بعد اقتصادی، تجربه تهران با برجام و تفاهمنامه اخیر، این تردید را به وجود آورده است: آیا کاهش تحریمها که به معافیتهای ایالاتمتحده وابسته و در برابر تغییر کنگره یا ریاست جمهوری آسیبپذیر است، میتواند آینده را تضمین کند؟
این موضوع، اهمیت حفظ تنگه هرمز را نشان میدهد: تهران به دنبال اهرمی است که خود آن را کنترل کند تا فشار اقتصادی مجدد را پرهزینهتر نماید و درنهایت، امنیت و رفاه خود را بیشتر به امنیت و رفاه خلیجفارس و اقتصاد جهانی پیوند دهد.
تهران اکنون در تلاش است تا اهرم تنگه را به یک نظم منطقهای پایدارتر تبدیل کند که قدرت و منافع ایران را بهتر در خود جای دهد. بهعبارتدیگر، اصرار ایران بر یک ترتیبات دریایی جدید در هرمز و امتناع از بازگشایی تنگه صرفاً در ازای وعدههای کاهش تحریمها، نشاندهنده تلاش گسترده تهران برای خروج از این درگیری با یک موقعیت منطقهای قویتر است.تکلیف مذاکرات چه میشود؟به عقیده فارن پالیسی، انتصابهای [آیتالله] خامنهای نشان میدهد که او در حال نهادینه کردن این استراتژی گسترده است: «ایجاد سیستمی آماده برای مذاکره و درعینحال تقویت ظرفیت آن برای مقاومت در برابر یک درگیری طولانیمدت و تحمیل هزینههای فزاینده در صورت شکست مذاکرات.»هدف نهایی، متقاعد کردن دشمنان به این انگاره است که دستیابی به یک توافق پایدار با جمهوری اسلامی، کمهزینهتر از ادامه جنگ یا تلاش مجدد برای تحمیل نتیجه دلخواه خود با نیروی نظامی خواهد بود.
