ناکامی بنیامین نتانیاهو در تشکیل دولت ائتلافی، موقعیت سیاسی او را بیش از گذشته متزلزل کرده و احتمال پایان طولانی‌ترین دوره حضورش در قدرت را افزایش داده است. با واگذاری مأموریت تشکیل کابینه به رقیبش، گادی آیزنکوت، آینده نخست‌وزیری نتانیاهو و رهبری او بر حزب لیکود با ابهام روبه‌رو شده است.
چالش‌های نتانیاهو تنها به از دست دادن قدرت محدود نمی‌شود. محاکمه او در پرونده‌های فساد همچنان ادامه دارد و ممکن است به صدور حکم زندان و محدودیت فعالیت سیاسی‌اش منجر شود. از سوی دیگر، نبود جانشینی مشخص در لیکود، آینده رهبری این حزب را نیز با پرسش‌هایی جدی مواجه کرده است.
آیزنکوت پس از حمایت ۶۷ عضو کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی)، در برابر ۴۶ نماینده حامی نتانیاهو، مأموریت تشکیل دولت را از اسحاق هرتزوگ دریافت کرد.
این تصمیم در حالی اتخاذ شد که حزب لیکود با ۲۷ کرسی بزرگ‌ترین حزب کنست است، اما ائتلاف نتانیاهو تنها ۵۳ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی را در اختیار دارد و نتوانسته اکثریت لازم را کسب کند.
در مقابل، آیزنکوت از حمایت ۴۸ نماینده احزاب صهیونیستی مخالف نتانیاهو و ۱۹ نماینده احزاب عرب برخوردار است. با این حال، مخالفت برخی احزاب با همکاری با فهرست‌های عربی و اختلاف‌نظر درباره مشارکت احزاب حریدی، تشکیل دولتی باثبات را دشوار می‌کند.
آیزنکوت ۲۸ روز برای تشکیل دولت فرصت دارد که این مهلت می‌تواند ۱۴ روز تمدید شود. در صورت ناکامی او، احتمال برگزاری انتخابات جدید ظرف حدود ۱۰۰ روز وجود دارد. تا آن زمان نیز نتانیاهو ریاست دولت موقت را برعهده خواهد داشت و از قدرت خارج نمی‌شود.
تلاش نتانیاهو برای حفظ نفوذ سیاسی
نتانیاهو پس از کاهش احتمال ماندنش در قدرت، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت متحدان پیشین خود و دیگر احزاب صهیونیستی شد. او در عین حال با اتکای دولت جدید به حمایت احزاب عرب مخالفت کرد و این احزاب را حامی تروریسم خواند.
با این حال، حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت، مشارکت دوباره با نتانیاهو را رد کرد و از اعضای لیکود خواست ائتلاف با احزاب راست افراطی را کنار بگذارند.
روزنامه «تایمز آو اسرائیل» در ۷ نوامبر گزارش داد نتانیاهو خواستار حضور احزاب «صهیونیسم دینی»، «عوتسما یهودیت»، احزاب حریدی و لیکود در دولت وحدت شده، اما درباره نخست‌وزیر این دولت موضعی مشخص نگرفته است.
این پیشنهاد نشان می‌دهد نتانیاهو همچنان در پی حفظ نقشی محوری در معادلات سیاسی است، اما مخالفت آیزنکوت با مشارکت در دولتی به ریاست او، تحقق این هدف را دشوار کرده است.
آینده مبهم نتانیاهو در لیکود
از دست دادن نخست‌وزیری لزوما به معنای پایان نفوذ نتانیاهو در حزب لیکود نیست. او همچنان رهبر حزبی است که با ۲۷ کرسی، بزرگ‌ترین فراکسیون کنست محسوب می‌شود.
با این حال، احتمال جدایی برخی چهره‌ها از اردوگاه او و نبود جانشینی مشخص، می‌تواند بحث بر سر آینده رهبری حزب را جدی‌تر کند. در صورت کاهش نفوذ نتانیاهو و ناتوانی او در بازسازی ائتلاف انتخاباتی، احتمال بروز اختلافات داخلی و تغییر در ساختار رهبری لیکود افزایش خواهد یافت.
پرونده‌های فساد؛ تهدیدی برای آینده سیاسی
در کنار بحران سیاسی، پرونده‌های قضایی نیز آینده نتانیاهو را تهدید می‌کنند. او در پرونده ۴۰۰۰ به رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت و در پرونده‌های ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ به کلاهبرداری و خیانت در امانت متهم است.
در صورت محکومیت، مجازات رشوه در قوانین رژیم صهیونیستی تا ۱۰ سال و مجازات کلاهبرداری و خیانت در امانت تا سه سال حبس است. همچنین، تشخیص «فساد اخلاقی» در حکم قضایی می‌تواند محدودیت‌هایی برای تصدی مناصب عمومی ایجاد کند.
نتانیاهو همه اتهام‌ها را رد می‌کند. او در ژوئن گذشته پس از ۹۸ جلسه، شهادت خود را به پایان رساند، اما رسیدگی به پرونده‌ها همچنان ادامه دارد.
در تازه‌ترین تحول، قضات در پنجم نوامبر امکان استماع شهادت مشاور حقوقی دولت درباره روند تحقیقات را بررسی کردند؛ در حالی که دادستانی بر صحت اقدامات انجام‌شده تأکید دارد. روزنامه «جروزالم پست» این تحولات را گزارش کرده است.
نتانیاهو همچنین در نوامبر ۲۰۲۵ درخواست عفو ریاست‌جمهوری ارائه کرد، اما اسحاق هرتزوگ در آوریل ۲۰۲۶ اعلام کرد پیش از پایان تلاش‌ها برای دستیابی به توافق حقوقی میان طرف‌ها، این درخواست را بررسی نخواهد کرد.
بنابراین، خروج احتمالی نتانیاهو از نخست‌وزیری به معنای پایان پرونده‌های قضایی او نیست و محکومیت احتمالی می‌تواند بازگشت او به قدرت را نیز با موانع جدی مواجه کند.
انتخابات مجدد؛ فرصتی برای بازگشت؟
در صورت ناکامی آیزنکوت در تشکیل دولت، برگزاری انتخابات جدید یکی از سناریوهای پیش روست. نتانیاهو در این فاصله می‌تواند ریاست دولت موقت و رهبری لیکود را حفظ کند و برای رقابت انتخاباتی بعدی آماده شود.
با این حال، انتخابات مجدد تضمینی برای بازگشت اکثریت به اردوگاه او نیست. تکرار بحران ائتلافی نیز ممکن است نتانیاهو را به بازنگری در ائتلاف‌هایش، به‌ویژه درباره معافیت حریدی‌ها از خدمت نظامی و همکاری با احزاب راست افراطی، وادار کند.
گزارش خدمات پژوهشی کنگره آمریکا یادآور شده است که رژیم صهیونیستی پس از انتخابات غیرقاطع سال ۲۰۱۹ نیز دوره‌های طولانی دولت موقت را تجربه کرد و نتانیاهو با وجود ناکامی در تشکیل ائتلاف جدید، همچنان نخست‌وزیر باقی ماند.
پایان یک دوره سیاسی؟
بحران کنونی نتانیاهو فراتر از شکست در تشکیل دولت است. واگذاری مأموریت تشکیل کابینه به آیزنکوت، تضعیف ائتلاف سیاسی و ادامه محاکمه فساد، جایگاه او را با یکی از جدی‌ترین آزمون‌های دوران فعالیت سیاسی‌اش روبه‌رو کرده است.
در کنار این تحولات، نبود جانشینی مشخص در لیکود نیز احتمال بروز بحران رهبری را افزایش داده است. نتانیاهو اکنون هم‌زمان با خطر از دست دادن قدرت، کاهش نفوذ در حزب و پیامدهای احتمالی پرونده‌های قضایی مواجه است؛ شرایطی که می‌تواند نه‌تنها به پایان نخست‌وزیری او، بلکه به افول نفوذ سیاسی‌اش پس از سال‌ها حضور در رأس قدرت منجر شود.
