«آنها در باریکترین نقطه مستقر شدهاند و این از هرمز بدتر است.»این جمله از زبان یک مقام اسرائیلی در گفتوگو با شبکه ۱۲ عبری، جمعه گذشته بیرون آمد. او درباره سیطره نیروهای مسلح یمن بر تنگه بابالمندب هشدار داد و گفت پیامدهای این تحول «خطرناک» خواهد بود.به گفته او، نیروهای صنعا حالا «میتوانند موشکهای ضدزره به هر هدفی که بخواهند شلیک کنند، چون کشتیها را با چشم غیرمسلح میبینند.»در روزهای اخیر، نیروهای صنعا کنترل کامل مناطق ساحلی غربی یمن مشرف به دریای سرخ را به دست گرفتند و برای نخستین بار پس از سالها به جزیره میون، نگهبان اصلی تنگه بابالمندب، رسیدند. این تحول در شرایطی رخ میدهد که جهان با آشفتگی بیسابقهای در گذرگاهها و کشتیرانی بینالمللی روبهروست؛ از یک سو تنگه هرمز بسته شده و از سوی دیگر صنعا از ۲۰ ژوئیه کشتیرانی سعودی را تحریم کرده است. همین دو عامل، نیروهای صنعا را به سمت بابالمندب کشاند تا دستشان از همه جهت روی این گلوگاه کلیدی قرار گیرد.به گزارش منابع میدانی، نیروهای صنعا صبح جمعه برای نخستین بار پس از سالها به جزیره میون رسیدند؛ جزیرهای که تنگه بابالمندب را به دو نیم تقسیم میکند و یک نقطه اختناق ژئوپلیتیکی است که از مارس گذشته و با بسته شدن تنگه هرمز، اهمیت استثنایی پیدا کرده است.
بیش از یکچهارم تجارت جهانی از بابالمندب میگذرد؛ گلوگاهی که حالا صد درصد در اختیار صنعا است
عربستان صادرات نفت خود را از هرمز به دریای سرخ منتقل کرده بود تا جریان انرژی جهانی قطع نشود، اما حالا همین مسیر جایگزین هم زیر سایه صنعا قرار گرفته است. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح صنعا، جمعه اعلام کرد کنترل مناطق ساحلی غربی در تعز و حدیده با مساحت ۵۴۰۰ کیلومتر مربع تکمیل شده و کشتیرانی برای همه شرکتها امن است، بهجز کشتیهای سعودی که پیشتر تحریم شده بودند. او گفت صنعا مصمم است معادله «محاصره در برابر محاصره» را تثبیت کند و همزمان نهادهایی در صنعا از بازگشایی فوری گمرک و بندر المخا خبر دادند.اهمیت سیطره بر سواحل غربی از اهمیت خود تنگه بابالمندب میآید؛ تنگهای که بیش از یکچهارم تجارت جهانی از آن میگذرد. ماجد الادریسی، استاد علوم دریایی دانشگاه الحدیده، میگوید مهمترین نکته در این مرحله، ارتباط این تنگه با اهداف صنعا است؛ یعنی رفع محاصره، مقابله با عربستان و تنگتر کردن حلقه فشار بر کشتیرانی این کشور و اسرائیل. به گفته او، جزیره میون که کاملاً یمنی است در میانه تنگه قرار دارد و نقش نگهبان اصلی بابالمندب را بازی میکند و همین کنترل تنگه را سادهتر و کاملتر میکند.الادریسی تأکید میکند با سیطره کامل بر سواحل غربی و بابالمندب، کنترل کشتیرانی عربستان و اسرائیل به صد درصد رسیده، در حالی که پیشتر بین ۸۰ تا ۹۰ درصد بود. او میگوید کالاهای چین، ژاپن و کره از این مسیر به اروپا و آمریکا و آفریقا میروند و بخش عمده نفت منطقه نیز از همین تنگه عبور میکند.
کاهش ۹ هزار کیلومتری مسیر دریانوردی و عبور ۱۲ درصد تجارت جهانی؛ چرا بابالمندب شریان امنیت انرژی اس
محمد جمال الشعیبی، کارشناس اقتصادی یمنی، میگوید بابالمندب فقط یک نقطه اتصال نیست، بلکه حلقه وصلی در میانه جهان است که سهم بزرگی از کالاها، انرژی، سوخت و خدمات از آن میگذرد. به گفته او، بین ۱۰ تا ۱۲ درصد حجم تجارت جهانی از این تنگه عبور میکند و حجم زیادی از نفت و گاز خلیج فارس به سمت بازارهای اروپایی از همینجا میرود؛ همین موضوع آن را به شریانی اصلی نه فقط برای تجارت، بلکه برای امنیت انرژی جهان تبدیل کرده است.او در مقایسه بابالمندب با هرمز میگوید هرمز شریان اصلی انتقال نفت در جهان است، اما بابالمندب اهمیت ترکیبی دارد، چون هم مسیرهای تجارت جهانی را به هم وصل میکند و هم بر حرکت کالا و انرژی با هم اثر میگذارد.اهمیت این تنگه تنها به موقعیت ژئوپلیتیکی آن محدود نمیشود؛ بابالمندب یک میانبر تجاری برای کل جهان است. دریانوردی از لندن به عدن از راه دماغه امید نیک حدود ۲۱ هزار کیلومتر است، در حالی که همین مسیر از دریای سرخ و بابالمندب به ۱۲ هزار کیلومتر کاهش مییابد؛ یعنی نزدیک به ۹ هزار کیلومتر صرفهجویی در مسافت و هزینه.
پیش از آزادسازی سواحل غربی، صنعا فقط از فاصله ۳۰۰ کیلومتری با موشک و پهپاد بر کشتیرانی اسرائیل فشار میآورد و همین فشار بندر ایلات را ورشکست کرد. حالا با سیطره مستقیم بر بابالمندب و جزایر پیرامونش، یمن توانایی مدیریت مستقیم یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان را هم به دست آورده است.بیش از نیمی از صادرات نفت خلیج فارس به اروپا و آمریکا از این تنگه میگذرد. این تنگه برای مصر هم حیاتی است، چون ورودی اصلی کانال سوئز و یکی از منابع اساسی درآمد ملی مصر است.آزادسازی سواحل غربی فقط یک پیروزی میدانی نیست؛ ضربهای راهبردی به پروژه صهیونیستی در منطقه است. المخا و مناطق حیاتی مشرف بر بابالمندب نزدیک به ده سال تحت اشغال اماراتی-سعودی با پشتیبانی آمریکایی و صهیونیستی بود و بازپسگیری آن، آرزوهای صهیونیستها برای سلطه بر مسیرهای کشتیرانی منطقه را از میان میبرد.در سالهای اخیر، رژیم صهیونیستی برای تسلط بر بابالمندب مسیر «سومالیلند» را در پیش گرفت. در دسامبر ۲۰۲۵، اسرائیل نخستین کشوری بود که سومالیلند را به رسمیت شناخت؛ منطقهای در ساحل مقابل یمن و مشرف به خلیج عدن و بابالمندب.هدف اصلی این اقدام، به دست آوردن یک موضع راهبردی نزدیک به بابالمندب برای رصد تحرکات یمن و اثرگذاری بر کشتیرانی بود. پس از آن، دو طرف درباره ایجاد پایگاه نظامی اسرائیل در خاک سومالیلند گفتوگو کردند و گزارشهایی از اعزام حدود ۵۰ نظامی اسرائیلی از جمله نیروهای ویژه برای ادغام آسانتر در جامعه محلی منتشر شد.مقامات سومالیلند نیز اعلام کردند آماده همکاری امنیتی با اسرائیل علیه «دشمن مشترک» یعنی نیروهای یمنی هستند و حتی وعده حفاظت از بابالمندب را دادند.
یمن با بازپسگیری این مناطق، موقعیت تأثیرگذار خود را در کشتیرانی بینالمللی هم پس گرفت. معادله جدیدی شکل گرفته که عنوانش «جغرافیا در خدمت حاکمیت و اقتصاد» است؛ مناطقی که سالها میدان حضور خارجی بودند، حالا ابزار یمن برای حفظ منافع اقتصادی و اثرگذاری بر محیط منطقهای شدهاند.
