پایگاه خبری «عرب۴۸»، امروز (دوشنبه)، در گزارشی مینویسد رسانههای سعودی به طور بیسابقهای با لحنی تند امارات را به «خیانت» متهم میکنند؛ لحنی که خلیج فارس از زمان محاصره قطر در سال ۲۰۱۷ به خود ندیده است. این مسئله، نگرانیها درباره فرو رفتن منطقه در بحرانی تازه را افزایش داده است.این تنشها در پی درگیریهای اخیر یمن شدت گرفته؛ جایی که ریاض و ابوظبی از دو طرف متفاوت برخی گروههای این کشور را حمایت میکنند.
عربستان به پشتیبانی از دولت مستعفی یمن روی آوردی، در حالی که امارات از جداییطلبان موسوم به «شورای انتقالی جنوب» حمایت میکند.طی هفتههای گذشته، فاصله میان دو کشور بهطور محسوسی بیشتر شده و حملات رسانهای پیدرپی در رسانههای سعودی و شبکههای اجتماعی علیه امارات شدت گرفته است؛ اتهاماتی که از نقض حقوق بشر تا «خیانت» و «تحریک» را شامل بوده است.
در گزارشی که این هفته از شبکه دولتی «الاخباریه» عربستان پخش شد، امارات متهم شد که «روی آشوب سرمایهگذاری میکند و از جداییطلبان حمایت مینماید»؛ از لیبی گرفته تا یمن و شاخ آفریقا.چنین ادبیات خصمانهای در خلیج فارس از زمان اعمال محاصره دیپلماتیک و تجاری قطر توسط عربستان و امارات در سال ۲۰۱۷ دیده نشده بود؛ بحرانی که بیش از سه سال و نیم به طول انجامید.«آنا جیکوبز» تحلیلگر امنیتی مسائل خلیج فارس، میگوید عربستان و امارات سالهاست نقاط تنش جدی با یکدیگر داشتهاند، اما اکنون این اختلافها به شکلی علنی و بیسابقه بروز پیدا کرده است.
به گفته او، جدلهای لفظی در شبکههای اجتماعی یادآور بحران اخیر خلیج فارس است و ریاض حالا آشکارا اختلاف خود با سیاستهای منطقهای ابوظبی را برجسته میکند، بیآنکه نشانهای از عقبنشینی نشان دهد. اما در مقابل، امارات تا حد زیادی سکوت اختیار کرده است.خیانت به شراکتدو کشور بهطور سنتی متحد یکدیگر به شمار میرفتند و «محمد بن زاید» رئیس امارات، نقشی راهنماگونه برای «محمد بن سلمان» ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان، در مسیر سیاسیاش داشته است.اقتصادهای دو کشور نیز بهشدت به هم گره خوردهاند. حجم مبادلات تجاری میان عربستان و امارات در سال ۲۰۲۴ به حدود ۳۶ میلیارد دلار رسیده است. ارزش صادرات عربستان به امارات بیش از ۲۳.۲ میلیارد دلار برآورد میشود و عربستان سومین شریک تجاری جهانی امارات و نخستین شریک عربی آن است.با این حال، اکنون تحلیلگران سعودی امارات را متهم میکنند که در چندین پرونده منطقهای، از جمله یمن و سودان، از نیروهایی حمایت میکند که با منافع عربستان در تضادند و در عین حال، روابط خود با تلآویو را نیز تقویت کرده است.«سلیمان العقیلی» تحلیلگر سیاسی میگوید در عربستان این احساس عمیق وجود دارد که امارات به شراکت راهبردی با ریاض خیانت کرده و در عمق راهبردی عربستان بحرانآفرینی میکند. به گفته او، تضاد در راهبردهای سیاست خارجی دو کشور یکی از اصلیترین نقاط تنش میان ریاض و ابوظبی است.در همین چارچوب، «منیف الحربی» نویسنده سعودی در شبکه الاخباریه سیاستهای امارات را «پروژهای اسرائیلی با عبای ابوظبی» توصیف کرده است.
پس از آنکه نیروهای مورد حمایت عربستان کنترل خود را بر جنوب یمن تقویت کردند، مقامهای وابسته به ریاض خبرنگاران را به بازدید از آنچه «زندانهای مخفی» ادارهشده توسط جداییطلبان نزدیک به امارات خوانده شد، بردند؛ اتهامی که ابوظبی آن را رد کرد و این مراکز را تأسیسات نظامی دانست.«عبدالخالق عبدالله» استاد علوم سیاسی اماراتی درباره سکوت ابوظبی در برابر این اتهامات میگوید: «ما بهواسطه موفقیتهایمان به الگویی در منطقه تبدیل شدهایم. امروز یک قدرت منطقهای هستیم؛ آیا این تقصیر ماست؟»وی اضافه میکند: «امارات نمیخواهد عربستان را تحریک کند و عادت ندارد برادر بزرگتر خود را به چالش بکشد… ما فقط آنچه از ما خواسته شده بود را انجام دادیم.»عبدالله میپرسد: «عربستان الآن از ما چه میخواهد؟»«اقدامات اقتصادی دردناک»با این حال، روابط همچنان پرتنش باقی مانده است. شبکه الاخباریه اخیرا در گزارشی نوشته: «با تحریکات ابوظبی علیه عربستان… ریاض از اتخاذ گامها و اقدامات لازم علیه آن دریغ نخواهد کرد.»سلیمان العقیلی قطع روابط دیپلماتیک را محتمل نمیداند، اما معتقد است: «ریاض میتواند اقدامات اقتصادی دردناکی علیه امارات اتخاذ کند».در این میان، برخی کاربران و فعالان سعودی از قبل کمپینی برای تحریم گردشگری در امارات راهاندازی کردهاند که بازخورد زیادی داشته است. یکی از کاربران با نام «دلار سعودی» که ۳۲ هزار دنبالکننده در پلتفرم «ایکس» دارد، نوشت که سفر به امارات «گاهی به معنای رأی غیرمستقیم به سیاستهایی است که نمیخواهیم از آنها حمایت کنیم».
از بُعد تجاری، یک برند مشهور عطر لوکس در عربستان به نام «دخون اماراتی» اعلام کرده که هویت جدیدی معرفی میکند و چند نام جایگزین ارائه میدهد که نام امارات در آنها نیامده است.همزمان با تشدید رسانهای، ائتلافهای سیاسی و امنیتی نیز شکل گرفتهاند. رئیسجمهور امارات این هفته با «نارندرا مودی» نخستوزیر هند، در دهلی نو دیدار و توافق کردند که برای ایجاد یک شراکت دفاعی راهبردی همکاری کنند.این اقدام پس از چند ماه از امضای توافق دفاعی مشترک عربستان با پاکستان صورت گرفت. وزیر خارجه ترکیه، «هاکان فیدان» اعلام کرده که کشورش در حال گفتوگو برای پیوستن به این ائتلاف است.در سودان، که نقطه تنش دیگری به شمار میرود، عربستان و آمریکا پیشنهاد جدیدی برای آتشبس به ارتش سودان ارائه کردند؛ پیشنهادی که امارات در آن لحاظ نشده است.امارات از مدتها پیش متهم به حمایت از نیروهای «پشتیبانی سریع» علیه ارتش سودان است، اتهامی که ابوظبی آن را رد میکند.در همین ماه، سومالی تمامی توافقات خود با امارات را لغو کرد؛ توافقاتی که امارات از منطقه خودمختار «سومالیلند» حمایت میکرد، منطقهای که اسرائیل ماه گذشته به عنوان کشور مستقل آن را به رسمیت شناخت.
با این حال، «آدم بارون» پژوهشگر مرکز «نیو آمریکا»، میگوید که با وجود حملات علنی و شدید، «هنوز راه زیادی در پیش داریم».او اضافه میکند: «فکر میکنم این موضوع پیامهای دوگانهای دارد: هم اشارهای به امکان کاهش تنش و هم نشان دادن توانایی در تشدید بحران».
