در پی شکست واشنگتن در میدان جنگ نظامی علیه ایران، اسکات بسنت وزیر خزانه داری آمریکا دوم شهریور با تکرار لفاظی هایی که نشان دهنده هویت تجاوزکارانه این کشور است، ادعا کرد که از امروز به دستور رئیسجمهور ترامپ ما عملیات طرد اقتصادی را علیه ایران آغاز کردیم؛ این یک کارزار بیسابقه است که ایران و کسانی را که آن را توانمند و حمایت میکنند، هدف قرار میدهد.
طرح این ادعا در حالی صورت گرفته که واشنگتن دهه هاست رویکرد خصمانه فشار اقتصادی و تحریمها علیه ملت ایران را در پیش گرفته است و انواع تحریم های اقتصادی به بهانه ها و عناوین مختلف علیه بخش های مختلف اقتصادی ایران اعم از بانک و بیمه، انرژی و صنعت، ارتباطات و فناوری های نو اعمال کرده است.
در واکنش به این اظهارات محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی در حساب کاربری خود نوشت: آمریکاییها میدانند که کسی گُندهلافیهای آنها را باور نمیکند؛ آمریکا از لحاظ اقتصادی در شرایطی نیست که بخواهد روابط خود با دیگر کشورها را محدودتر از این کند. شرکای تجاری ایران هم در رسانهها و هم با ارسال پیام به ما اعلام کردهاند که این اظهارات را به هیچ جا حساب نمیکنند.
همچنین سیدعلی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد که ایران نه تنها از مدتها پیش برای مقابله با تحریم های اقتصادی آمریکا برنامه ریزی کرده، بلکه برنامه آفندی در برابر این تروریسم اقتصادی نیز طراحی کرده است که در زمان مناسب اجرایی خواهد شد؛ وی بر این نکته تاکید کرد که دوران جهان تک قطبی تمام شده است و آمریکا نمی تواند شریان های مالی و اقتصادی ایران را قطع کند.
در این پیوند مجید گودرزی کارشناس اقتصادی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با تاکید بر اینکه مقابله با آثار محاصره اقتصادی و تحریمها تنها به اقدامات خارجی محدود نمیشود، گفت: دولت ظرفیتها و ابزارهای متعددی برای کاهش فشارهای اقتصادی در اختیار دارد که فعالسازی بازارچههای مرزی، استفاده از ارزهای کشورهای همسایه، توسعه زیرساختهای مالی مستقل از شبکههای تحت نفوذ آمریکا و حمایت از تولید میتواند بخشی از این ظرفیتها باشد.
وی با بیان اینکه کشور در ماههای اخیر و پس از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران از زوایای مختلف از جمله نظامی، اقتصادی و تحریمها تحت فشار قرار گرفته است، افزود: با وجود این تهدیدها و تحریم ها، دولت ابزارهای بسیار خوبی دارد که میتواند با استفاده از آنها اثر تحریمها و فشارها را کاهش دهد. به هر حال منابع زیادی در دست دولت است و راهکارهای بسیار خوبی نیز در اختیار دارد.
گودرزی یادآور شد: از جمله اینکه به محض شروع جنگ، مرزها را برای ورود کالا به کشور باز کردند و دیدیم که همین یک تصمیم چه اثرات خوبی در مدیریت کشور داشت به طوری که نه تنها در فروشگاهها کمبودی احساس نشد بلکه ذخیره سازی مناسبی در حوزه کالاهای اساسی صورت گرفت.
وی تاکید کرد: ما میتوانیم به صورت تهاجمی اقدامات دیگری را نیز انجام دهیم و این امکان را داریم که بهخصوص در حدود ۲۳ بازارچه مرزی خود، تبادلات و معاملات خود را با ارز کشورهای همسایه انجام دهیم.
توسعه زیرساختهای مالی غیرآمریکایی اثر تحریمها را کاهش میدهد
گودرزی با اشاره به اهمیت زیرساختهای مالی مستقل از شبکههای تحت نفوذ آمریکا گفت: زیرساختهای دیگری غیر از زیرساختهایی که مربوط به آمریکاییهاست، اکنون در اختیار ایران و کشورهای مختلف قرار دارد. خوشبختانه آن بخشی که از تحریمهای مالی بیشترین اثر را داشت، بعد از راهاندازی زیرساختهای غیرآمریکایی، اثر تحریمها تا حد زیادی کاهش پیدا کرد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه اکنون بخش مسکن بیشترین سهم را در سبد هزینه های مردم دارد و بیشترین فشار اقتصادی را به خانوارها وارد می کند، افزود: سهم مسکن بیش از ۷۰ درصد از سبد معیشت خانوارها را شامل میشود آن هم در شرایطی که دولت ظرفیت خوبی، بهخصوص در بحث واگذاری زمین رایگان به مردم دارد. اگر این اتفاق بیفتد، هم سپردههای خرد و داراییهای خرد به سمت تولید مسکن هدایت میشود و هم بار مالی خانوادهها کاهش پیدا میکند.این اقدام میتواند کمک خیلی خوبی به خانوادههایی باشد که در شرایط تحریمی و افزایش قیمتها تحت فشار قرار گرفتهاند.
این کارشناس اقتصادی گفت: از طرف دیگر، صنعت ساختمان ما نیز با رونق مواجه میشود و حتماً این اقدام، با توجه به قوانین بالادستی و مجوزهایی که در اختیار دولت است، میتواند کمک شایانی به موضوع مهم هزینههای خانوارها کند.
اجارههای نجومی تولید و توزیع را تحت فشار قرار داده است
گودرزی در پاسخ به این پرسش که دولت برای جلوگیری از انتقال هزینه تحریم به تولیدکننده و مصرفکننده باید بر چه بخشهایی متمرکز شود، اظهار کرد: واقعیت این است که نظام توزیع کالا در کشور یکی از مشکلات اساسی است که بازار با آن روبروست و به عنوان واسطه بین تولید و مصرف قرار دارد.
وی افزود: نظام توزیع و حتی تولید بویژه در ماههای اخیر با اجارههای خودسرانه مواجه شده که زمینه ساز افزایش قیمت اجناس در سطح خرده فروشی ها شده است در حالی که هم تولید و هم مصرف را تحت فشار قرار داده است.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه دولت اقدام خیلی خوبی در زمینه تعیین سقف افزایش اجارهها انجام داد، ولی متأسفانه این قضیه تا حدودی دستکم گرفته شد در حالی که میتوانست کمک خیلی خوبی باشد، ادامه داد: تعیین اجاره بهای خارج از عرف هم موجب تعطیلی بسیاری از کسبوکارها شده و هم بسیاری از تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
گودرزی با اشاره به هزینه بالای جابهجایی واحدهای تولیدی اظهار کرد: به واسطه اینکه هزینه جابهجایی تولیدکننده بسیار بالاست، معمولاً اجارههایی که در این بخش به تولید فشار میآورد، در سطح اقتصادی نیست. ما شاهد اجارههای نجومی هم در بخش تولید و هم در بخش توزیع هستیم؛ به نحوی که متأسفانه باعث رکود شدید در تولید ما و ایجاد ناتوانی در خرید برای مصرفکنندگان شده است.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: من فکر میکنم اگر ماده ۸ قانون بازار زمین و مسکن درباره اجاره عملیاتی شود، به طور حتم اتفاق خوبی میافتد و اگر قیمتها به صورت منطقهای تعیین شوند، با خودسریها و قیمتهای نجومی مقابله میشود.
زنجیره تاأمین باید در شرایط بحران تقویت شود
گودرزی در ادامه بر ضرورت تقویت زنجیره تامین تاکید کرد و گفت: از طرف دیگر، بحث زنجیره تامین نیز اهمیت دارد؛ به هر حال اگر یک کالا یا یک بخش آن با مشکل مواجه شود، کل تولید با بحران مواجه میشود. ما باید به سمت قراردادهای محکم برای تامین در شرایط بحران برویم و اگر تامین انجام نشد، خسارتهایی که به تولید وارد میشود جبران شود و این جبران خسارتها از محل بیمهها اتفاق بیفتد.
این کارشناس اقتصادی اظهار کرد: به هر حال شرایط جدید نیازمند آن است که یکسری اقدامات تامینی در نظر بگیریم؛ اقداماتی که ثباتآفرین باشد. قطعاً دولت میتواند به واسطه تواناییهایی که دارد و حتی با خرید تضمینی بعضی محصولات، کمک کند تا تولیدکنندگان ما بتوانند در شرایط بحرانی به فعالیت خود ادامه دهند.
شبکه های مالی غیرآمریکایی در سال های اخیر تقویت شده اند
گودرزی در پاسخ به این پرسش که برای مقابله با شبکههای مالی تحت نفوذ آمریکا چه باید کرد، گفت: خوشبختانه در سالهای اخیر اتفاقات خوبی در حوزه مالی افتاده است، بهخصوص از طرف چینیها شاهد هستیم. چینیها یک سیستم سوئیچ دارند که هزینههای بسیار کمی دارد و تراکنشها نیز در آن خیلی سریعتر انجام میشود و خارج از اراده آمریکاست.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: به هر حال این شبکه مالی یک گلوگاه بسیار قوی برای تحت فشار قرار دادن کشورهایی بود که مطیع آمریکا نیستند.
وی با بیان اینکه ایران در دور اول تحریمها یعنی اواخر دهه هشتاد آسیب زیادی از تحریم ها دید، اظهار داشت: در سال های اخیر شاهد آن هستیم که با راهاندازی زیرساختهای مالی غیرآمریکایی اعم از زیرساختهای روسی و چینی، شرایط به کلی تغییر پیدا کرده است.
وی تاکید کرد: ما باید هم از زیرساختهای مالی این کشورها استفاده کنیم و هم به سمت پیمانهای منطقهای برویم، به جای اینکه بخواهیم از پیمانهای مربوط به بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول تبعیت و پیروی کنیم. من فکر میکنم اتفاقی که در شانگهای در حال رخ دادن است، اتفاق خیلی خوبی است. از طرف دیگر، جایگزین کردن طلا و فلزات گرانبها و ارزهای معتبر دیگر مانند یوان میتواند کمک خیلی خوبی به کاهش وابستگی ما به دلار کند.
این کارشناس اقتصادی گفت: این اتفاق بهتدریج در حال رخ دادن است و تقریباً در همه دنیا نیز شاهد این روند هستیم. متاسفانه آمریکاییها از ارز مرجع نهایت استفاده را کردند و دیدیم که کشورها مجبور شدند برای کنار گذاشتن دلار به سمت جایگزینهایی مانند طلا بروند. اکنون نیز میبینیم وضعیت بازار طلا به گونهای است که کشورها حداکثر تلاش خود را میکنند تا از آسیبهایی که ممکن است در اثر کنار گذاشتن دلار به آنها وارد شود، جلوگیری کنند.
